در دیماه ۱۴۰۴، اعتراضات معیشتی و اقتصادی که با مطالبات صنفی آغاز شده بود، با نقشآفرینی هستههای اغتشاشگر و همزمان با برجستهسازی هدفمند روایتها از سوی رسانههایی چون بیبیسی فارسی، از مسیر اصلی خود منحرف شد و به ناآرامیهای خیابانی کشیده شد؛ فضایی که جنگ رسانهای و مهندسی افکار عمومی در آن نقشی تعیینکننده یافت.
تاریخ انتشار :يکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴ ساعت ۱۱:۳۲
در جریان اعتراضات معیشتی و اقتصادی که از سوی هستههای اغتشاشگر به سمت ناآرامیها و اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ سوق داده شد، بیبیسی فارسی بهطور ویژه بر راهاندازی و برجستهسازی بخش «فکتچک» یا راستی آزمایی تمرکز کرد؛ اقدامی که در ظاهر با هدف بررسی صحت اخبار و مقابله با اطلاعات نادرست انجام شد، اما در نگاهی عمیقتر میتوان آن را بخشی از یک راهبرد رسانهای هدفمند برای جذب و تثبیت اعتماد مخاطب فارسیزبان دانست.
این اعتماد، در شرایط عادی بهتدریج شکل میگیرد، اما در بزنگاههای حساس و موقعیتهای ضروری، به ابزاری کارآمد برای جهتدهی افکار عمومی تبدیل میشود.در این فکت چک برخی از تصاویر اغتشاشات که درست نیست و ساختگی است و یا برای این برهه نیست را هم اعلام میکند.
در فضای ملتهب دیماه ۱۴۰۴، حجم بالای اخبار ضدونقیض، ویدئوهای تأییدنشده و روایتهای احساسی در شبکههای اجتماعی، مخاطبان را دچار سردرگمی کرد. بیبیسی فارسی با استفاده از همین فضا، فکتچک را بهعنوان یک ابزار «نجاتبخش» رسانهای معرفی میکند؛ ابزاری که ادعا میکرد مرز میان حقیقت و شایعه را مشخص میکند. این رویکرد بهصورت طبیعی باعث افزایش مراجعه مخاطبان به این شبکه میشود.
با این حال، فکتچک در بیبیسی فارسی نه یک ابزار کاملاً خنثی، بلکه بخشی از یک چارچوب روایی مشخص است. انتخاب اینکه چه خبری فکتچک شود، کدام ادعا برجسته شود و چه موضوعی در حاشیه بماند، خود نوعی جهتدهی محسوب میشود. در نتیجه، اعتماد حاصلشده از این فرآیند میتواند در لحظات کلیدی، برای القای تحلیلها و روایتهای همسو با سیاستهای کلان این شبکه مورد استفاده قرار گیرد.این رویکرد را نمیتوان جدا از پیشینه تاریخی بیبیسی در قبال ایران بررسی کرد.
نطفه شکلگیری نقشآفرینی این رسانه در ارتباط با ایران، به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بازمیگردد؛ زمانی که رادیو بیبیسی فارسی بهعنوان یکی از ابزارهای رسانهای مؤثر در فضاسازی و ارسال پیامهای هماهنگ با پروژه براندازی دولت وقت عمل کرد. این سابقه تاریخی، برای بسیاری از تحلیلگران نشاندهنده آن است که بیبیسی از ابتدا صرفاً یک رسانه بیطرف نبوده، بلکه در بزنگاههای سیاسی نقش فعال ایفا کرده است.
افتتاح شبکه تلویزیونی بیبیسی فارسی در سال ۱۳۸۸ نیز در مقطعی حساس از تحولات داخلی ایران صورت گرفت؛ همزمانیای که از دید منتقدان، معنادار و در راستای تقویت جنگ نرم ارزیابی میشود. بر این اساس، تمرکز بیبیسی فارسی بر فکتچک در دیماه ۱۴۰۴ را میتوان ادامه همان مسیر تاریخی دانست؛ مسیری که این بار با ظاهری حرفهایتر و با تکیه بر ابزار «اعتمادسازی» دنبال میشود تا در لحظات حساس، بیشترین بهره از این سرمایه رسانهای برده شود. http://hadidnews.com/vdcenn8e.jh8xvi9bbj.html
hadidnews.com/vdcenn8e.jh8xvi9bbj.html
منبع : خبرگزاری فارس
