کشته شدن سه نظامی آمریکایی در پی حمله ایران به نیروهای مستقر در اردن، بار دیگر ابعاد حضور نظامی ایالات متحده در این کشور، نقاط استقرار و ماهیت مأموریتهای آنها را مورد توجه قرار داده است.
تاریخ انتشار :دوشنبه ۲۹ تير ۱۴۰۵ ساعت ۱۵:۳۳
درحالیکه فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا محل دقیق این حمله را اعلام نکرد، رسانههای آمریکایی گزارش دادند این حمله پایگاه هوایی «موفق السلطي» در منطقه الأزرق را هدف قرار داده و به جنگندهها و پهپادهای مستقر در این پایگاه خسارت وارد کرده است.
شمار نظامیان آمریکایی به هلاکترسیده از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران از ۲۸ فوریه، به اعتراف رسمی سنتکام، به ۱۶ نفر رسید و براساس گزارش رویترز بیشاز ۴۲۰ نظامی آمریکایی نیز زخمی شدهاند.این تحولات بار دیگر سوالاتی را درباره میزان حضور نظامی آمریکا در اردن، محل استقرار نیروها و ماهیت مأموریتهای آنها مطرح میکند.
چه تعداد نظامی آمریکایی در اردن حضور دارند؟
واشنگتن و اَمان آمار بهروزی از تعداد نظامیان آمریکایی مستقر در اردن منتشر نمیکنند، زیرا شمار این نظامیان بسته به شرایط امنیتی، اعزام نیروهای کمکی و تحولات نظامی منطقه تغییر میکند.با این حال، بر اساس گزارش خدمات پژوهشی کنگره آمریکا (CRS) که آخرین نسخه آن ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شده، حدود ۴ هزار نظامی آمریکایی در اردن حضور دارند.
پس از آن آمار رسمی جدیدی درباره افزایش احتمالی این نیروها منتشر نشده است.این نیروها شامل بخشهای مختلفی از جمله یگانها و خدمه نیروی هوایی؛ سامانهها و نیروهای دفاع هوایی و موشکی؛ واحدهای شناسایی، پایش و جمعآوری اطلاعات و تیمهای پشتیبانی لجستیکی و ارتباطات هستند.
نظامیان آمریکایی در کجا مستقر هستند؟
باید میان پایگاههایی که براساس اطلاعات و منابع علنی، حضور نظامیان آمریکایی در آنها تأیید شده و تأسیسات نظامی اردن که گفته میشود، براساس توافقنامه همکاری نظامی در صورت نیاز در اختیار ارتش آمریکا قرار میگیرند، تفاوت قائل شد.- پایگاه هوایی موفق السلطی
پایگاه هوایی «موفق السلطي» در منطقه «الأزرق» در شرق اردن، مهمترین مرکز استقرار نیروهای هوایی آمریکا در این کشور بهشمار میرود. این پایگاه دارای ویژگیها و کارکردهای زیر است:
🔹میزبانی از یگانها و هواگردهای نیروی هوایی آمریکا
🔹استفاده از آن در عملیاتهای مرتبط با سوریه و عراق، بهویژه مأموریتهای شناسایی، مراقبت و پشتیبانی هوایی
🔹براساس تصاویر ماهوارهای دستکم از سال ۲۰۱۶، پهپادها و جنگندههای آمریکایی در این پایگاه مستقر بودهاند
🔹توسعه زیرساختهای عملیاتی، لجستیکی و محوطههای ویژه استقرار جنگندهها در آن توسط آمریکا
🔹محل استقرار و پرواز جنگندهها، هواپیماهای شناسایی، پهپادها، هواپیماهای ترابری و سوخترسان آمریکایی در مقاطع مختلف
براساس گزارش «خدمات پژوهشی کنگره آمریکا (CRS)»پایگاههای هوایی اردن، بهویژه پایگاه موفق السلطي، نقش مهمی در مأموریتهای اطلاعاتی، مراقبتی و شناسایی (ISR) آمریکا در سوریه و عراق ایفا میکنند. همچنین حضور هواپیماهایی مانند F-15E، F-16C، KC-135 و پهپادهای MQ-9 Reaper در چارچوب مأموریتهای آمریکا با این پایگاه مرتبط است.
- پایگاه برج ۲۲ (Tower 22)
پایگاه «برج ۲۲» در شمال شرقی اردن و در نزدیکی مرزهای سوریه و عراق قرار دارد. این پایگاه پس از حمله پهپادی در ژانویه ۲۰۲۴ که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی و زخمی شدن دهها نفر دیگر انجامید، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت.
در زمان حمله، حدود ۳۵۰ نظامی آمریکایی در این پایگاه مستقر بودند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، تجهیزات این پایگاه شامل بالگردهای تهاجمی، بالگردهای ترابری و آموزشی و همچنین خودروهای زرهی نظامی است و نقش آن عمدتاً ارائه پشتیبانی لجستیکی از نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه عنوان شده است.
پایگاه "برج ۲۲" نقشی کلیدی در پشتیبانی از نیروهای آمریکایی مستقر در آن سوی مرز، بهویژه در پایگاه "التنف" در جنوب سوریه ایفا میکند. پایگاه التنف که در مثلث مرزی سوریه، عراق و اردن واقع شده، از سال ۲۰۱۶ توسط ائتلاف بینالمللی به رهبری ایالات متحده تأسیس شد و میزبان صدها نظامی بود که واشنگتن مأموریت آنها را مقابله با داعش معرفی میکرد.اگرچه واشنگتن مدعی است با خروج نیروهایش از التنف، مأموریت در این پایگاه به پایان رسیده است، اما وضعیت کنونی "برج ۲۲" همچنان ابهامبرانگیز است. چرا که تاکنون نه واشنگتن و نه امان، خبر رسمی از تعطیلی این مرکز ندادهاند و هیچ اطلاعات بهروزی درباره تعداد نیروهای مستقر یا مأموریتهای فعلی این پایگاه پس از تخلیه التنف منتشر نشده است.از اینرو، «برج ۲۲» همچنان بخشی از شبکه استقرار نظامیان آمریکایی در اردن بهشمار میرود.
پایگاههای آموزشی و نظامی اردن
نظامیان آمریکایی از شماری از تأسیسات و پایگاههای نظامی اردن نیز برای حضور، آموزش، ارتقای آمادگی رزمی و برگزاری رزمایشهای مشترک استفاده میکنند که از جمله آنها میتوان به مرکز آموزش عملیات ویژه ملک عبدالله دوم؛ مجتمع آموزشی مشترک؛ پایگاه آموزشی نیروهای مسلح اردن در الحمیمه و پایگاه آموزشی نیروهای مسلح اردن در القویره اشاره کرد. تصویر اول مربوط به پایگاه موفق السلطی و دوم پایگاه برج ۲۲ میباشد
توافقنامه همکاری نظامی چه اختیاراتی به آمریکا در اردن میدهد؟
حضور نظامی آمریکا در اردن بر اساس توافقنامه همکاری نظامی میان واشنگتن و اَمان تنظیم میشود. این توافقنامه در ۳۱ ژانویه ۲۰۲۱ به امضا رسید و از ۱۷ مارس همان سال اجرایی شد. براساس این توافق، نحوه استقرار نظامیان آمریکایی و استفاده آنها از تأسیسات و مناطق نظامی مورد توافق در اردن مشخص شده است.این توافقنامه به نظامیان آمریکایی اجازه میدهد از پایگاهها و تأسیسات نظامی اردن، از جمله مراکزی که پیشتر به آنها اشاره شد، استفاده کنند. بر اساس این توافق، اردن استفاده نظامیان آمریکایی از ۱۵ تأسیسات و منطقه نظامی را فراهم میکند؛ هرچند نام این مراکز بهصورت رسمی منتشر نشده است.
همچنین نظامیان آمریکایی در چارچوب مأموریتهای رسمی خود مجاز به حمل و نگهداری سلاح در خاک اردن هستند.بر اساس این توافق، نظامیان آمریکایی از اختیارات زیر برخوردارند:
🔹ورود و استفاده از تأسیسات و مناطق مورد توافق
🔹برگزاری دورههای آموزشی، رزمایشها و عملیات مشترک
🔹انتقال نیرو، تجهیزات و محمولههای نظامی
🔹استقرار نیروها و تجهیزات در محلهای تعیینشده
🔹فرود، برخاست، سوختگیری و تعمیر و نگهداری هواپیماها
🔹انبار و پیشذخیرهسازی تجهیزات و تدارکات نظامی
🔹احداث یا توسعه زیرساختها و تأسیسات مورد نیاز در محلهای مورد استفاده
🔹بهرهبرداری از سامانههای ارتباطی و خدمات پشتیبانی لجستیکی
🔹اجرای عملیات اضطراری و نجات و امدادرسانی
🔹ورود و خروج آزادانه نظامیان و کارکنان آمریکایی مشمول توافقنامه بدون نیاز به گذرنامه یا روادید، مشروط به ارائه کارت شناسایی صادرشده از سوی وزارت دفاع آمریکا
🔹معافیت از مقررات مهاجرت، کنترلهای مرزی، مالیات، عوارض گمرکی و سایر هزینههای مرتبط با ورود و خروج از مرزها
🔹ورود، خروج و تردد آزادانه هواپیماها، خودروها و شناورهای متعلق به نیروهای مسلح آمریکا یا فعال به نمایندگی از آنها
🔹واردات و صادرات تجهیزات، تسلیحات، تدارکات، سازههای قابل حمل و سایر اقلام مورد نیاز بدون بازرسی، اخذ مجوز، پرداخت حقوق گمرکی یا مالیات
براساس گزارش خدمات پژوهشی کنگره آمریکا (CRS)، اردن دسترسی بدون مانع نظامیان آمریکایی به این تأسیسات و مراکز را فراهم میکند.امضای توافقنامه همکاری دفاعی در ژانویه ۲۰۲۱ با واکنشها و انتقادهای گستردهای در داخل اردن همراه شد. منتقدان این توافقنامه معتقد بودند که برخی مفاد آن با قوانین داخلی و حاکمیت ملی اردن مغایرت دارد.
مأموریت نظامیان آمریکایی در اردن چگونه تغییر کرده است؟
با توجه به تحولات امنیتی در منطقه از جمله جنگ اسرائیل در غزه و دو جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، مأموریت نظامیان آمریکایی در اردن نیز دستخوش تحول شده است. اگرچه گسترش حضور نظامی آمریکا از سال ۲۰۱۴ عمدتاً در چارچوب مبارزه با داعش و حمایت از عملیات نظامی در سوریه و عراق پوشش داده شده، اما امروز این حضور ابعاد گستردهتری یافته و در خدمت اهداف مرتبط با امنیت منطقهای و رویارویی فزاینده آمریکا و ایران قرار گرفته است.
درحالی که مهمترین مأموریتهای نظامیان آمریکایی در اردن آموزش و ارتقای توان رزمی ارتش اردن؛ برگزاری رزمایشها و تمرینهای مشترک؛ اجرای مأموریتهای شناسایی، مراقبت و جمعآوری اطلاعات و پشتیبانی از نیروهای آمریکایی مستقر در سوریه بوده، در شرایط کنونی، با افزایش تنشهای منطقهای، مأموریت این نیروها گستردهتر شده و مهمترین وظایف آنها شامل موارد زیر است:
🔹حفاظت از نظامیان و تأسیسات نظامی آمریکا در برابر حملات موشکی و پهپادی
🔹تقویت توان دفاع هوایی و موشکی
🔹رهگیری تهدیدات حریم هوایی اردن
🔹استقرار جنگندهها، هواپیماهای شناسایی و هواگردهای جنگ الکترونیک
🔹انتقال نیروها و تجهیزات، پشتیبانی لجستیکی و سوخترسانی
🔹پشتیبانی از سامانههای هشدار زودهنگام، فرماندهی، کنترل و ارتباطات
🔹رصد تحولات نظامی در سوریه، عراق، ایران و سرزمینهای اشغالی
🔹فراهم کردن پایگاهی برای واکنش سریع به بحرانهای منطقهای
پایگاههای اردنی یا آمریکایی؟
توافقنامه همکاری نظامی به نظامیان آمریکایی اجازه میدهد از این مراکز استفاده کرده و در آنها نیرو، هواگرد، تجهیزات و تدارکات نظامی مستقر یا ذخیره کنند.دولت اردن ادعا میکند که این مراکز تحت عنوان «پایگاههای آمریکایی» شناخته نمیشوند، چون حاکمیت یا مدیریت این مکانها در دست اردن است. با این حال، واقعیتهای میدانی گویای حقیقتی متفاوت است؛ این شواهد تأکید میکنند ایالات متحده حاکم بلامنازع این مراکز و پایگاههای نظامی است و زیرساختهای آنها در راستای مأموریتهای نظامی آمریکا علیه ایران به کار گرفته شده است.
از این رو، جمهوری اسلامی ایران این مراکز را هدفهای نظامی مشروع در راستای دفاع از امنیت ملی خود میداند.ایالات متحده در کنار همکاریهای نظامی، یکی از مهمترین حامیان مالی اردن نیز به شمار میرود. دو کشور در سپتامبر ۲۰۲۲ یادداشت تفاهمی امضا کردند که براساس آن، واشنگتن متعهد شد در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۹ سالانه ۱.۴۵ میلیارد دلار کمک مالی در اختیار اردن قرار دهد. همچنین در دسامبر ۲۰۲۳ نیز توافقنامهای برای اعطای ۸۴۵.۱ میلیون دلار کمک بلاعوض به منظور حمایت از بودجه عمومی دولت اردن میان دو کشور به امضا رسید. http://hadidnews.com/vdcd9o0o.yt09o6a22y.html
hadidnews.com/vdcd9o0o.yt09o6a22y.html
منبع : خبرگزاری فارس
