چگونه معادله فشار بر لبنان تغییر کرد؟

حدیدنیوز؛ همزمان با افزایش تهدیدات رژیم صهیونیستی علیه لبنان و تداوم حملات به مناطق مختلف این کشور، تهران از همان ابتدای بحران تلاش کرد با فعال‌سازی همزمان ظرفیت‌های دیپلماتیک و بازدارندگی میدانی، مانع از گسترش دامنه جنگ شود.

در این چارچوب، هشدارهای صریح جمهوری اسلامی ایران نسبت به پیامدهای ادامه تجاوزات علیه لبنان، با تحرکات سیاسی و دیپلماتیک گسترده همراه شد. تهران بارها تأکید کرد که امنیت لبنان بخشی از منظومه امنیت جمعی منطقه است و هرگونه ماجراجویی جدید علیه این کشور می‌تواند تبعاتی فراتر از مرزهای لبنان به همراه داشته باشد.

در بعد میدانی نیز پیام‌های بازدارنده‌ای به طرف مقابل منتقل شد. از جمله در ۱۱ خردادماه، هشدارهایی درباره احتمال گسترش دامنه درگیری‌ها و لزوم تخلیه برخی مناطق در شمال سرزمین‌های اشغالی مطرح شد؛ موضوعی که از سوی برخی تحلیلگران به عنوان بخشی از معادله بازدارندگی جدید در منطقه ارزیابی شد. در ادامه نیز نشانه‌هایی از تغییر رویکرد رژیم صهیونیستی نسبت به اجرای فوری برخی عملیات‌های برنامه‌ریزی‌شده علیه ضاحیه جنوبی بیروت مشاهده شد.

همزمان، دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران نیز به صورت فعال وارد میدان شد.

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، از ارسال پیام‌هایی درباره ضرورت توقف حملات به لبنان از طریق کانال‌های مختلف به آمریکا خبر داد و تأکید کرد: در صورت ادامه تجاوزات، جمهوری اسلامی ایران گزینه اقدام متناسب را روی میز داشت.

این مواضع در حالی مطرح شد که تهران از ابتدای روند مذاکرات و تلاش‌ها برای برقراری آتش‌بس در منطقه، بر یک اصل کلیدی تأکید کرده بود؛ اینکه هرگونه سازوکار کاهش تنش باید تمامی جبهه‌های درگیر از جمله لبنان را نیز در بر بگیرد و امنیت منطقه به شکل جزیره‌ای قابل تأمین نیست.

هم‌افزایی میدان و دیپلماسی؛ چگونه معادله فشار بر لبنان تغییر کرد؟

در همین راستا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در بیانیه‌ای با محکومیت حملات رژیم صهیونیستی به لبنان، بر حمایت قاطع از ملت لبنان و مقاومت تأکید کرد.

در این بیانیه ضمن اشاره به تداوم حملات علیه غیرنظامیان و زیرساخت‌های شهری، تصریح شد: ملت‌های منطقه مردم لبنان را تنها نخواهند گذاشت و هیچ ثبات پایداری در منطقه بدون پایان اشغالگری و احترام به حاکمیت لبنان شکل نخواهد گرفت.

هم‌افزایی میدان و دیپلماسی؛ چگونه معادله فشار بر لبنان تغییر کرد؟

سردار اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در پیامی با تأکید بر استمرار حمایت از مقاومت لبنان، عقب‌نشینی رژیم صهیونیستی از مناطق اشغالی و بازگشت به وضعیت پیش از آغاز درگیری‌ها را حداقل مطالبه مقاومت دانست.

هم‌افزایی میدان و دیپلماسی؛ چگونه معادله فشار بر لبنان تغییر کرد؟

کارشناسان معتقدند آنچه در روزهای اخیر رخ داد، صرفاً محصول یک اقدام سیاسی یا یک هشدار نظامی نبود، بلکه نتیجه هم‌افزایی چندلایه میان ظرفیت‌های دیپلماتیک، حقوقی و میدانی جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت بود. الگویی که در آن، پیام‌های سیاسی و دیپلماتیک با پشتوانه بازدارندگی میدانی معنا پیدا می‌کند و در مقابل، ظرفیت‌های میدانی نیز از مشروعیت و اثربخشی بیشتری برخوردار می‌شوند.

بر همین اساس، بسیاری از ناظران تحولات غرب آسیا بر این باورند که تجربه اخیر لبنان بار دیگر نشان داد در معادلات پیچیده امنیتی منطقه، تفکیک میدان از دیپلماسی امکان‌پذیر نیست و موفقیت در مدیریت بحران‌ها زمانی حاصل می‌شود که این دو مؤلفه در یک چارچوب راهبردی و هماهنگ عمل کنند.

بنابراین آنچه امروز در لبنان مشاهده می‌شود، بیش از هر چیز بازتاب شکل‌گیری یک معادله جدید بازدارندگی در منطقه است؛ معادله‌ای که در آن، پیام‌های سیاسی، هشدارهای حقوقی و ظرفیت‌های میدانی در کنار یکدیگر مانع از گسترش جنگ و تحمیل واقعیت‌های جدید امنیتی بر منطقه شده‌اند. از این منظر، تحولات اخیر را می‌توان نمونه‌ای از کارآمدی راهبرد «هم‌افزایی میدان و دیپلماسی» دانست؛ راهبردی که توانست ضمن حمایت از لبنان و جلوگیری از تشدید بحران، این پیام را به بازیگران متجاوز منتقل کند که امنیت منطقه امری به‌هم‌پیوسته است و هرگونه اقدام یکجانبه علیه ملت‌های منطقه با واکنشی فراتر از محاسبات اولیه طراحان آن مواجه خواهد شد.

نفیسه عبداللهی / مهر