لگوها نسخه پروپاگاندای دشمن را پیچیدند

حدیدنیوز؛ شب چهارشنبه سوری سال ۱۴۰۴، یک تیم دانشجویی هنرمند با چاشنی مطالعات سیاسی، ویدیویی در فضای مجازی منتشر میکنند که کمتر کسی تصور می‌کرد سرآغاز یکی نبرد رسانه‌ای در سطح فضای مجازی جهانی باشد.

روز بیست‌وششم اسفند، نخستین نماهنگ - انیمیشن تیم «اکسپلوسیو مدیا» با موضوعیت جنگ رمضان و چهارشنبه‌سوری در سبک بصری لِگو منتشر شد. این اثر با همراهی یک قطعه رپ فارسی و محتوایی که به‌صورت نمادین به موشک‌باران تل‌آویو می‌پرداخت، در فضای مجازی نیز بازتاب قابل‌توجهی داشت.

با گذشت حدود یک هفته و هم‌زمان با دستاوردهای میدانی، این تیم دستِ پُرتری در عرصه رسانه پیدا کرد و انگیزه تولید آثاری با جزئیات بیشتر در آن‌ها تقویت شد. در ادامه، ویدیوهایی که در سوم، چهارم و نهم فروردین منتشر شدند، مضامینی چون هدف‌قرارگرفتن جنگنده‌های F-۳۵ آمریکایی، اصابت پهپادها به برج‌های آسمان خراش در منطقه، نمایش تسلط نیروی دریایی ایران بر تنگه هرمز، مین‌گذاری در آب‌های خلیج فارس و تصویرسازی از ویرانی گسترده در سرزمین‌های اشغالی را به نمایش گذاشتند.

روایت دیجیتال از بغضی که تبدیل به انتقام شد
در ابتدای این نماهنگ لگویی، شهدای میناب و مردم جنگ زده به نمایش داده می‌شود که بلافاصله نیروهای مسلح اشک‌های خود را به بغضی خروشان علیه دشمن آمریکایی صهیونی تبدیل کرده و موشک‌ها را بر مواضع آنها فرود می‌آورند. کپشن و زیرنویس ویدیوها به زبان انگلیسی نیز سبب می‌شود در فضای مجازی خارج از ایران بازتاب پیدا کرده و بازدیدهای میلیونی کسب کند.

پس از بازنشر این تصاویر توسط بلاگرهای پرمخاطب بین‌المللی، ویدیوهای لگویی که نیروی مسلح و مقاومت مردم ایران در برابر حمله دشمن آمریکایی صهیونیستی را به نمایش می‌گذاشت، به سرعت در میان کاربران جهانی پخش شد. اگرچه اینستاگرام برخی از ویدیوهای ابتدایی را اکنون بی‌صدا کرده، اما انتشار آن‌ها در توئیتر و دیگر پلتفرم‌های بین‌المللی مانع از بایکوت و سانسور این ذوق هنری و حماسی شد.

لگو عشایر جنوب اصفهان به دنبال خلبان آمریکایی
یکی از ماندگارتری انیمیشن‌های لگویی این تیم، به روایت داستان گم شدن خلبان آمریکایی در جنوب اصفهان اختصاص دارد. این خلبان پس از اصابت پرتابه‌های ایرانی به جنگنده‌ آمریکایی، مجبور به ترک کابین خود شد و در منطقه کهگیلویه و بویر احمد متواری گشت. در همین زمان، عشایر این مناطق، پس از فراخوان نیروی انتظامی استان و صداوسیما، با اسلحه‌های برنو برای یافتن او به مناطق کوهستانی و ارتفاعات گسیل شدند.

تیم «اکسپلوسیو مدیا» با الهام از این ماجرا، فرار خلبان آمریکایی از دست عشایر ایرانی را در قالب یک انیمیشن لگویی به تصویر کشید و به سرعت در فضای مجازی، به سوژه داغ جهانی تبدیل شد که توجه بسیاری را به خود جلب کرد. ویدیویی که کمتر از یک دقیقه زمان داشت، اما توانست تصویری گویا از شجاعت، عزم و اراده عشایر ایرانی را به نمایش بگذارد.

تلاش بی‌بی‌سی علیه انگیزه سازندگان
اما پس از استقبال گسترده مخاطبان خارجی در فضای مجازی از محتواهای این تیم، شبکه‌ ضدانقلاب بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی مدعی می‌شود که با اعضای «اکسپلوسیو مدیا» ارتباط گرفته و همه تلاش خود را می‌کند تا برای نفرت پراکنی در فضای خارج از ایران، آنها را وابسته به حاکمیت در ایران توصیف کند.

بی‌بی‌سی در این گزارش، محتواها را بدون ظرافت توصیف کرده و نقل قولی از یک کارشناس حوزه تبلیغات را بازنشر می‌کند که گفته بود، برای توصیف میزان قدرت، این محتوای «بسیار پیچیده» کافی نیست. با این حال این شبکه ضدایرانی نمی‌تواند، این حجم از استقبال بین‌المللی را سانسور کرده و تخمین می‌زند که کلیپ‌های تولیدشده با هوش مصنوعی در طول جنگ، صدها میلیون بار دیده شده باشند.

توصیفات بی‌بی‌سی
بی‌بی‌سی معتقد است در تماس ویدیویی با نماینده این تیم، او به‌صورت سایه‌وار دیده می‌شود و نورهای سبز و سرخ به رنگ‌های پرچم ایران اطرافش را فراگرفته‌اند و روی میز مقابلش، کلاهی با پر سبز، منسوب به نمادهای تعزیه امام حسین (ع)، قرار دارد. آنها این گرافیک‌های سبک لگو را به این دلیل انتخاب کرده‌اند که آن را «یک زبان جهانی» می‌دانند.

این تیم در پاسخ به سوالی درباره برجسته بودن پرونده اپستین در تولیداتشان، توضیح دادند که هدفشان نشان دادن نوعی تقابل حقیقت و آزادی، در برابر جریانات مقابل است. اکسپلوسیو مدیا در گفتگو با بی‌بی‌سی تاکید می‌کند که کار کردن برای وطن «افتخارآمیز» است؛ او از حوادث دی‌ما نیز می‌گوید و آن را «کودتا» توصیف می‌کند. در بخشی از این مصاحبه، بی‌بی‌سی اکسپلوسیو مدیا را به استفاده از مضامین یهودستیزانه متهم می‌ند اما آنها در پاسخ به آنها می‌گویند: ویدیوهای ما یهودستیزانه نیست، بلکه ضدصهیونیستی است.

الجزیره: ویدیوهای لگویی ایران جنگ روایت را بردند
در گزارشی که الجزیره با قلم آلیا جغتای با عنوان «چگونه ویدیوهای لگویی ایران جنگ روایت را علیه ترامپ بردند» در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ منتشر کرده به این موضوع پرداخته و معتقد است و مدعی شده Explosive Media از گروه‌های مستقر در ایران است که از فیگورها و بلوک‌های لگویی استفاده می‌کنند تا یک روند ویدیویی همه‌گیر بسازند و روایت تهران را در برابر ایالات متحده و اسرائیل تقویت کنند.

به گفته الجزیره این ویدیو که به نمایش قربانیان متعدد خشونت‌های ایالات متحده و جنایات داخلی می‌پردازد، تقریباً ۱۵۰,۰۰۰ بار در پلتفرم ایکس مشاهده شده است. همچنین کانال یوتیوب Explosive Media اخیراً توسط پلتفرم متعلق به گوگل حذف شده است.

الجزیره معتقد است گروه مستقر در تهران، از اشعار و سبک رپ برای تمسخر ترامپ استفاده می‌کند و اغلب از کلمات خود رئیس‌جمهور ایالات متحده برای افشای ریاکاری و فریبکاری در خدمت منافع اسرائیل به جای منافع آمریکا نیز روایت می‌کند.

این رسانه می‌گوید، در مصاحبه‌ای که با اکسپلوسیو مدیا داشته، با یک نماینده که خواسته بود ناشناس بماند، گفتگو کرده و مدعی شده "کانال یوتیوب ما به دلیل ترویج خشونت بسته شد. اما ما کاملاً مطمئن هستیم که انیمیشن‌های شبیه لگو هیچ‌گونه خشونت‌آمیز نیستند."

او افزود: "احساس ناامیدی داشتیم، اما شگفت‌زده نشدیم این داستان جدیدی نیست. ما خوب می‌دانیم که غرب چگونه حقیقت را در سکوت می‌پیچد و هر صدایی که حقیقت را بیان می‌کند، خاموش می‌کند. نماینده اکسپلوسیو مدیا توضیح داد علیرغم حذف کانال در یوتیوب، Explosive Media به کار خود ادامه می‌دهد و چندین بار به وسیله یوتیوب یا دیگر پلتفرم‌ها با دلایلی مانند ترویج خشونت محدود شده است."

نیویورکر: حقیقت باید جذاب باشد وگرنه تنها می‌شود
در مقاله‌ای که در The New Yorker، با قلم کایل چایکّا در ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ منتشر شده، نماینده گروه اکسپلوسیو مدیا به این رسانه گفته است: "بیایید رو راست باشیم؛ اگر حقیقت جذاب نباشد، کمی تنها می‌شود. هر صحنه، هر فریم، هر جزئیات پنهان و هر ایده در کار ما مثل فرزندان خودمان است. ما امیدواریم که ویدیوهای ما بتوانند بینندگان را با نگاهی به روحی متفاوت، چیزی شاعرانه‌تر، انسانی‌تر و شاید کمی ملایم‌تر، الهام‌بخشند."

نماینده رسانه اکسپلوسیو مدیا در ادامه گفت که تیم امیدوار است تا با ویدیوهای خود "نبردی بین حقیقت و دروغ" را به تصویر بکشد و از آیه‌ای از قرآن یاد کرد که می‌گوید: "نیکوترین‌ها کسانی هستند که در راه عدالت ثابت قدم می‌مانند. ما معتقدیم که رسانه‌های اسرائیلی آمریکایی غالباً اقدامات زور، بی‌عدالتی، خشونت و حتی جنگ را با استفاده از قدرت رسانه‌ها به شکلی جذاب و صیقلی به نمایش می‌گذارند."

این نماینده همچنین اشاره کرد که در ابتدا تیم از شهرت بین‌المللی خود شگفت‌زده شده بود، چرا که محتوای خود را به‌طور خاص برای بینندگان ایرانی طراحی کرده بودند، اما اکنون سعی دارند تا ویدیوهای خود را برای مخاطبان وسیع‌تری مناسب کنند و از ترجمه‌های انگلیسی بیشتر استفاده کنند.
فرانس ۲۴: جنگ در ایران فقط در میدان نبرد نیست
در گزارش دیگری که فرانس ۲۴ به قلم وِدیکا باهال، در تاریخ بیست و دوم اسفند 1404 منتشر کرده، تاکید می‌کند که جنگ در ایران تنها در میدان نبرد انجام نمی‌شود، این جنگ همچنین در فضای آنلاین در جریان است. رسانه‌های دولتی ایران اخیراً به شیوه‌ای مشابه با استراتژی رسانه‌های اجتماعی کاخ سفید عمل کرده‌اند و با استفاده از ویدیوی ساخته‌شده با هوش مصنوعی، دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو را مسخره کرده‌اند. این ویدیو در لفافه روایت می‌کند که ترامپ جنگ را آغاز کرده تا توجه‌ها را از بررسی روابطش با سرمایه‌گذار رسوا، جفری اپستین، منحرف کند.

 
ایرانی‌ها وارد حریم ما شده‌اند!
ویدیوهای لگو ایرانی این روزها به نقل محافل رسانه‌های اجتماعی و مطبوعات خارجی تبدیل گشته و کارشناسان به دنبال چرایی تاثیر آنها در فضای خارج از ایران هستند. یکی از کارشناسان آمریکایی در تحلیل خود گفت ایرانی‌ها با هوش مصنوعی ویدئوهایی بسیار هوشمندانه و بسیار اثرگذار تولید می‌کنند که دقیقاً به قلب برخی از نقاط ضعف استدلال‌هایی می‌زند که دولت ترامپ مطرح می‌کند؛ طبق یک برآورد، فقط در شبکه اجتماعی ایکس بیش از یک میلیارد بازدید گرفته‌اند؛آن‌ها وارد حریم ما شده‌اند! آن‌ها دارند تلاش می‌کنند روی مردم ما اثر بگذارند و این واقعاً نگران‌کننده است.

روایت اعضای اکسپلوسیو مدیا از خود
اما آنچه که یکی از اعضای Explosive Media از تیم خود روایت کرده، نشان می‌دهد که این گروه متشکل از دانشجویان علاقه‌مند به روانشناسی، رسانه و سیاست خارجی است. این عضو گروه ادعا کرد که خبرنگار بی‌بی‌سی در مصاحبه با آنها بیش از آنکه به گفتگو درباره فعالیت‌هایشان علاقه‌مند باشد، به دنبال پیدا کردن محل استقرار محمدباقر قالیباف در دل جنگ بوده است!

او تأکید می‌کند که مصاحبه به‌گونه‌ای پیش رفته که گویی آنها به‌خاطر دفاع از وطن خود مورد شماتت قرار گرفته‌اند. همانطور که در طول گزارش مطالعه کردید، نماینده Explosive Media همواره به صورت ناشناس با رسانه‌ها گفتگو کرده است، او در این ویدیو نیز به‌صورت سایه‌وار ظاهر شده و درباره عدم نمایش چهره‌های اعضای تیم گفت که این تصمیم به دلایل امنیتی نیست، بلکه بیشتر از روی اعتقاد است.

اعتقادی که از الگوبرداری از شهید آوینی سرچشمه می‌گیرد و به سفارشات این شهید والامقام اشاره می‌کند که می‌فرمود اگر رسانه یا راوی در روایتش، خود را در مرکزیت قاب قرار دهد، تأثیر روایت بر دل مردم کم می‌شود؛ چرا که در کار حرفه‌ای، وظیفه خود را انجام می‌دهد و پیام سازندگان را به مخاطب ارسال می‌کند. به همین دلیل، آنها ترجیح می‌دهند ناشناس بمانند. آنها در مصاحبه با رسانه‌های خارجی این وعده را به مخاطبانشان دادند که فعالیتشان در حال توسعه با فرمت‌های جدید، جوهای سینمایی و شاید حتی کارهای طولانی‌تر بشود.

شگفتی رسانه‌ای بومی که در جنگ چهل روزه مبعوث شد
طی سال‌های اخیر، منتقدین دلسوز همواره نسبت به جریان‌های رسانه‌ای و تولید محتوا در شبکه های اجتماعی انتقاد داشتند و معتقد بودند که جای تولیدات ایرانی حرفه‌ای در فضای مجازی خالی است. به خصوص پس از فعالیت‌های گسترده و پرهزینه یگان‌های تروریست سایبری اسرائیل در فضای مجازی، اکانت‌های فله‌ای سلطنت طلب و منافق و به خصوص فعال شدن دوباره رئیس جمهور آمریکا در پلتفرم ایکس و تروث سوشال، این انتقادات شدت گرفت.

اما رسانه‌های جمعی خارجی نیز به درستی اذعان کرده‌اند که نبرد ایران با آمریکا و اسرائیل در این چهل روز دیگر صرفاً به میدان بمب‌ها و موشک‌ها محدود نبود؛ بلکه به عرصه روایت‌ها و قاب رسانه‌ای کشیده شد؛ قابی که رئیس‌جمهور تروریست آمریکا از ابتدای درگیری تلاش کرد با بهره‌گیری از آن، نبض روایت را در دست بگیرد؛ جایی که هم‌زمان با تهدید، به مدیریت ادراک عمومی می‌پرداخت، ناکامی‌های ارتش خود را سانسور می‌کرد و در مواردی نیز پیش‌دستانه از پیروزی سخن می‌گفت.

اما در این میان؛ کارزار انیمیشن‌های لوگویی همچون مردم در خیابان، مبعوث شد تا تلاش کنند روایت‌های مغفول یا سانسورشده را در قالب‌های جدید بازروایت کنند. انیمیشن‌های کوتاه با سبک لگو که با زبانی ساده و فراگیر، روایت فتح می‌کنند. روایت‌هایی که بایکوت و حذف آنها کار یک یا چند توئیت رئیس جمهور آمریکا نیست و شاید باید تاثیر آن را در همان رهنمودهای شهید آوینی دنبال کرد که فرمود اگر راوی خود را در مرکزیت و روایتش خود منحصر نکند، اثرش را در دل مردم می‌گزارد.

در پایان یکی دیگر از نمونه‌های انیمیشن لگو اکسپلوسیو مدیا را تماشا می‌کند که با ذوقی هنری، لفاظی‌های ترامپ درباره بازگرداندن ایران به عصر حجر را روایت می‌کند.

منبع: مشرق