احمد کاوری از دشواری بازسازی جنوب دهه 30، ساخت فوتبال و استفاده از هوش مصنوعی در سریال «دیوار دفاعی» می‌گوید.

 ساخت یک سریال تاریخی فقط به بازسازی چند خیابان، لباس و ساختمان قدیمی محدود نمی‌شود؛ وقتی قصه در دوره‌ای روایت می‌شود که بخش مهمی از نشانه‌ها و فضاهایش از میان رفته، فیلم‌ساز ناچار است بخشی از آن جهان را دوباره خلق کند. در چنین شرایطی، بازسازی یک دوره تاریخی تنها یک مسئله دکور و طراحی صحنه نیست؛ جزئیات زندگی مردم، شکل شهر، مناسبات اجتماعی، فضای کار و حتی نوع حضور آدم‌ها در قاب باید به‌گونه‌ای بازآفرینی شود که مخاطب بتواند با جهان قصه ارتباط برقرار کند.

این مسئله وقتی داستان در جنوب ایران و در فضای دهه 30 روایت می‌شود، پیچیده‌تر هم خواهد شد؛ دوره‌ای که صنعت نفت، فضای اجتماعی شهرهای جنوبی و شکل‌گیری جریان‌های مختلف ورزشی، بخشی از بستر قصه را تشکیل می‌دهند و طبیعتاً بازسازی آن نیازمند ترکیبی از طراحی صحنه، لوکیشن، لباس، جلوه‌های ویژه و فناوری‌های جدید است. از سوی دیگر، تعدد شخصیت‌ها و گستردگی قصه باعث می‌شود تولید چنین مجموعه‌ای فقط به بازسازی یک دوره تاریخی محدود نماند و هماهنگی میان بازیگران، فضاهای مختلف و عناصر فنی به یکی از چالش‌های اصلی پروژه تبدیل شود.

در «دیوار دفاعی» نیز بازسازی جنوب ایران در دهه 30، فضای صنعت نفت و مسابقات فوتبال، در کنار تعدد شخصیت‌ها و استفاده از جلوه‌های ویژه، بخشی از دشواری‌های تولید بوده است. در این میان، استفاده از فناوری و به‌ویژه هوش مصنوعی نیز این پرسش را مطرح می‌کند که فناوری تا کجا می‌تواند به خلق یک جهان تاریخی کمک کند و از چه نقطه‌ای ممکن است خود به مسئله‌ای جدا از قصه تبدیل شود.

احمد کاوری، کارگردان این مجموعه، در این گفت‌وگو از همین چالش‌ها می‌گوید؛ از بازسازی فضای تاریخی و استفاده از فناوری و هوش مصنوعی گرفته تا انتخاب بازیگران، دشواری‌های تولید و بازخوردهایی که «دیوار دفاعی» از مخاطبان گرفته است.


هدف ما نمایش چند نشانه ظاهری از دهه 30 نبود
بازسازی جنوب ایران در دهه 30، آن هم در فضای صنعت نفت، چقدر کار را برای تولید «دیوار دفاعی» سخت کرد؟ مهم‌ترین چالش شما برای ساختن این فضای تاریخی چه بود؟

بازسازی جنوب ایران در دهه 30، آن هم در فضایی که صنعت نفت بخش مهمی از زندگی مردم را شکل می‌داد، کار ساده‌ای نبود. محیط زندگی، محل کار، پوشش، وسایل، معماری و فضاهای صنعتی باید به‌گونه‌ای طراحی می‌شدند که مخاطب احساس کند وارد آن دوره تاریخی شده است.

هدف ما این نبود که فقط چند نشانه ظاهری از آن دوران را مقابل دوربین قرار دهیم. جزئیات باید در کنار یکدیگر قرار می‌گرفتند تا یک جهان منسجم و باورپذیر شکل بگیرد. این مسئله هم نیازمند هماهنگی میان گروه‌های طراحی صحنه، لباس، فیلم‌برداری، جلوه‌های ویژه و بازیگران بود.

چالش ساخت مسابقات فوتبال برای تلویزیون
فوتبال در «دیوار دفاعی» فقط چند صحنه ورزشی نیست و بخشی از درام سریال را شکل می‌دهد. ساخت و فیلم‌برداری این مسابقات چه چالش‌هایی داشت و چطور تلاش کردید این صحنه‌ها هم برای مخاطب فوتبالی باورپذیر باشند و هم در خدمت قصه قرار بگیرند؟

فوتبال در «دیوار دفاعی» فقط چند صحنه ورزشی نیست و بخشی از درام را شکل می‌دهد. بنابراین مسابقه‌ها باید هم از نظر فنی باورپذیر می‌بودند و هم در میزانسن و تدوین، هیجان و تعلیق لازم را ایجاد می‌کردند.

بازیگرانی که نقش کارگران علاقه‌مند به فوتبال و بازیکنان آماتور را داشتند، باید از نظر حرکات و رفتار فوتبالی نیز برای دوربین قابل‌قبول ظاهر می‌شدند. هماهنگی میان بازیگران، گروه فنی فوتبال، فیلم‌برداری و طراحی صحنه اهمیت زیادی داشت. از طرف دیگر، صحنه‌ها باید برای مخاطبی که فوتبال را می‌شناسد باورپذیر و برای بیننده‌ای که علاقه چندانی به فوتبال ندارد، از نظر دراماتیک جذاب می‌بود.

استفاده از هوش مصنوعی در بیش از نیمی از سریال
بخش قابل‌توجهی از «دیوار دفاعی» با جلوه‌های ویژه و هوش مصنوعی ساخته شده است؛ این فناوری‌ها دقیقاً کجا به کمک تولید آمدند و چقدر توانستند محدودیت‌های بازسازی دهه 30 را جبران کنند؟

در بیش از نیمی از سریال از جلوه‌های ویژه و هوش مصنوعی استفاده شده است. تلاش گروه این بود که این فناوری‌ها در جایی به کار گرفته شوند که به باورپذیری جهان داستان کمک کنند، نه اینکه صرفاً برای نمایش تکنولوژی مورد استفاده قرار بگیرند.
بسیاری از فضاهای مربوط به دهه 30 امروز تغییر کرده‌اند یا دیگر به شکل گذشته وجود ندارند. جلوه‌های ویژه و تکنیک‌های جدید کمک کردند این فضاها و مقیاس تاریخی را بازسازی کنیم و بخشی از محدودیت‌های لوکیشن را پشت سر بگذاریم.


هوش مصنوعی؛ کمک به فیلم‌ساز یا جایگزین خلاقیت؟
با ورود هوش مصنوعی به فرآیند تولید «دیوار دفاعی»، این پرسش جدّی‌تر می‌شود که مرز استفاده از این فناوری کجاست؛ از نظر شما هوش مصنوعی تا کجا می‌تواند به فیلم‌ساز کمک کند و از کجا نباید جای خلاقیت انسانی را بگیرد؟

هوش مصنوعی را جایگزین خلاقیت انسانی نمی‌دانم. این فناوری می‌تواند امکانات تازه‌ای در اختیار فیلم‌ساز قرار دهد، سرعت برخی فرایندها را افزایش دهد و دستیابی به نتیجه دقیق‌تر را ممکن کند؛ اما تصمیم نهایی باید براساس منطق قصه و نگاه سازندگان اثر گرفته شود.

تکنولوژی زمانی ارزشمند است که مخاطب حضور آن را احساس نکند. اگر تماشاگر هنگام دیدن یک صحنه مدام به چگونگی ساخت آن فکر کند، احتمالاً فناوری بیش از اندازه خودش را به رخ کشیده است. هدف این است که مخاطب تکنولوژی را نبیند، بلکه جهان داستان را باور کند.

از انتخاب چهره‌ها تا ساختن یک جامعه کوچک
«دیوار دفاعی» با تعداد زیادی شخصیت از طبقات و فضاهای اجتماعی متفاوت روبه‌روست. در چنین شرایطی، انتخاب بازیگران فقط به توانایی بازیگری محدود نمی‌شود؛ چه معیاری برای شما تعیین‌کننده بود تا هر بازیگر با شخصیت خودش جور دربیاید؟

مهم‌ترین معیار من این بود که بازیگر تا چه اندازه با شخصیت و جهان قصه تناسب دارد. انتخاب بازیگر فقط به معنای انتخاب یک چهره شناخته‌شده نیست؛ باید دید آیا بازیگر می‌تواند روح شخصیت را پیدا کند و به آن زندگی ببخشد یا خیر.

در این مجموعه با شخصیت‌هایی از طبقات و فضاهای اجتماعی مختلف روبه‌رو بودیم که باید در کنار یکدیگر جامعه‌ای کوچک را شکل می‌دادند. علاوه بر توانایی بازیگری، باورپذیری، ترکیب بازیگران و هماهنگی آنها با فضای تاریخی داستان اهمیت داشت.
حتی شخصیت‌هایی که حضور کمتری دارند باید هویت و منطق رفتاری مشخصی داشته باشند. برای من مهم بود بازیگران احساس کنند همه در ساخت یک جهان مشترک نقش دارند، نه اینکه هرکدام صرفاً بازی خودشان را انجام دهند. اگر این زبان مشترک شکل بگیرد، تعداد زیاد شخصیت‌ها به جای ایجاد مشکل، می‌تواند جهان داستان را غنی‌تر کند.



تولید و کارگردانی باید هم‌مسیر شوند
«دیوار دفاعی» پروژه‌ای با تعدد بازیگران، لوکیشن‌های مختلف، صحنه‌های ورزشی و جلوه‌های ویژه است؛ در چنین تولید سنگینی، همکاری کارگردان و تهیه‌کننده چقدر در پیشبرد کار تعیین‌کننده بود و تعامل شما با مسعود ده‌نمکی چگونه پیش رفت؟

در پروژه‌ای با این حجم از تولید، تعدد بازیگران، لوکیشن‌های مختلف، صحنه‌های ورزشی و جلوه‌های ویژه، هماهنگی میان تهیه‌کننده و کارگردان اهمیت زیادی دارد. همکاری ما حرفه‌ای و مبتنی بر گفت‌وگو بود و آقای ده‌نمکی در این مسیر همراهی داشت.
از ابتدای تولید تلاش کردیم درباره فضای کلی سریال، جنس روایت، شخصیت‌ها و الزامات اجرایی به درک مشترکی برسیم. در چنین پروژه‌ای قرار گرفتن نگاه تولید و کارگردانی در کنار یکدیگر ضروری است.

وقتی مخاطب قصه را از زاویه خودش می‌بیند
پس از آغاز پخش، کدام واکنش‌ها و بازخوردهای مخاطبان برایتان جالب‌تر بود؟ آیا مخاطب بیشتر با فضای تاریخی و ورزشی سریال ارتباط گرفت یا با وجه انسانی قصه و شخصیت‌ها؟

وقتی اثری به مرحله پخش می‌رسد، دیگر فقط متعلق به سازندگانش نیست و وارد زندگی مخاطب می‌شود. آنچه برای من جالب بود، توجه برخی بینندگان به وجه انسانی داستان در کنار فضای تاریخی و ورزشی آن بود.

تلاش کرده بودیم فوتبال و تاریخ در خدمت قصه شخصیت‌ها قرار بگیرند و بخشی از مخاطبان نیز از همین زاویه با سریال ارتباط برقرار کرده‌اند. گاهی مخاطب روی یک شخصیت یا رابطه‌ای تمرکز می‌کند که شاید هنگام ساخت تصور نمی‌کردیم تا این اندازه برایش مهم شود. این واکنش‌ها نشان می‌دهد هر بیننده می‌تواند داستان را از زاویه خودش تجربه کند.

«دیوار دفاعی»؛ تجربه‌ای فراتر از یک پروژه تاریخی
اگر بخواهید از میان همه دشواری‌ها و تجربه‌های «دیوار دفاعی» یک نکته را به‌عنوان مهم‌ترین دستاورد این پروژه مطرح کنید، این سریال چه چیزی به تجربه کاری شما اضافه کرد؟

«دیوار دفاعی» برای من فقط یک سریال تاریخی یا ورزشی نبود؛ تجربه ساخت جهانی با تعداد زیادی شخصیت، موقعیت‌های ورزشی، جلوه‌های ویژه و شرایط پیچیده تولید بود. تلاش کردیم میان مقیاس تولید و کیفیت روایت تعادل برقرار کنیم.

برای من مهم است هر پروژه نسبت به اثر قبلی یک قدم جلوتر باشد؛ نه فقط از نظر ابعاد تولید، بلکه از نظر کیفیت، جسارت در روایت و استانداردهای اجرایی. این پروژه تجربه‌ای بود که نشان داد فناوری زمانی می‌تواند به تولید کمک کند که در خدمت قصه قرار بگیرد و جای آن را نگیرد.

انتهای پیام/
منبع:خبرگزاری تسنیم