مجموعه مستند «بوی فردوس» با تکیه بر مفهوم ترجمان هنری و پیوند میان ادبیات، هنر‌های تجسمی، خوشنویسی، موسیقی و حکمت ایرانی، تلاش کرده است جلوه‌های کمتر دیده‌شده شاهنامه و زبان فارسی را در هنر‌های مختلف جست‌و‌جو کند.

صابر الله دادیان تهیه‌کننده و کارگردان مجموعه مستند «بوی فردوس» با حضور در استودیو شبکه خبر، درباره رویکرد این مجموعه به شاهنامه و شاهنامه‌پژوهی گفت: هر بار که اثری سترگ همچون شاهنامه با نگاهی تازه بازخوانی شود، می‌توان آن را گامی در مسیر نوگرایی دانست، چراکه شاهنامه اثری نامیراست و در هر دوره می‌توان از زاویه‌ای تازه به آن نگریست.

او با اشاره به شرایط اجتماعی و فرهنگی امروز ایران افزود: در ماه‌های اخیر و همزمان با شرایط جنگی، موضوع ایران، ایرانی بودن و زیست ایرانی جلوه‌های تازه‌ای پیدا کرده و از این منظر، رجوع دوباره به شاهنامه می‌تواند واجد معنایی تازه باشد.

الله دادیان درباره ایده اصلی «بوی فردوس» گفت: در این مجموعه تلاش شده مفهوم «ترجمان هنری» و رویکرد میان‌رشته‌ای به هنر ایرانی مورد توجه قرار گیرد، به این معنا که حکمت موجود در شاهنامه را می‌توان در موسیقی، ادبیات، هنر‌های نمایشی، نگارگری و دیگر هنر‌ها جست‌و‌جو کرد.

به گفته او، پژوهش پایه اصلی تولید این مجموعه بوده و در جریان تحقیقات، از دیدگاه پژوهشگران و استادان برجسته شاهنامه نیز بهره گرفته شده است. الله دادیان افزود: که انتخاب هنرمندان صرفاً بر اساس شهرت آنها انجام نشده، بلکه تلاش شده هنرمندانی انتخاب شوند که بتوانند از منظر تخصصی خود، نسبت میان شاهنامه، زبان فارسی و هنر ایرانی را روایت کنند.

او درباره ساختار پنج قسمت نخست «بوی فردوس» گفت: در این بخش‌ها هنر‌هایی انتخاب شده‌اند که ظرفیت تصویری و روایی بیشتری داشته‌اند و در کنار آن، جغرافیای ایران نیز به‌عنوان یکی از عناصر مهم روایت مورد توجه قرار گرفته است.

نخستین قسمت این مجموعه به پژوهش هنر اختصاص دارد و با روایت دکتر سیدحسین شهرستانی، به موضوع شعر، موسیقی و واژه‌های شاهنامه می‌پردازد. در بخش دیگری از مجموعه، گوان مهر، هنرمند جوان ایلامی، که از سال‌های نوجوانی به شکل تخصصی روی واژه‌ها و اساطیر شاهنامه کار کرده است، معرفی می‌شود.

در قسمت دیگری از «بوی فردوس»، محمدرضا پورفرزانه، هنرمند خیال‌نگار، حضور دارد. الله دادیان با اشاره به تأکید این هنرمند بر استفاده از عنوان «خیال‌نگاری» به جای «نقاشی قهوه‌خانه‌ای» گفت: این بخش به هنر روایتگر و جایگاه شاهنامه در آن می‌پردازد. این مستندساز همچنین از حضور حسین صالحی، خوشنویس برجسته مشهدی، در یکی از قسمت‌های مجموعه خبر داد.

به گفته الله دادیان، بخش پایانی این مجموعه نیز در اصفهان و با حضور جلیل جوکار، از استادان نگارگری و دانشگاه هنر اصفهان، تولید شده است. در این قسمت، ارتباط نگارگری با مفاهیمی همچون علم حروف، علم اعداد و مفاهیم قدسی و همچنین بازتاب برخی از این مفاهیم در روایت‌های شاهنامه بررسی شده است.

تهیه‌کننده و کارگردان «بوی فردوس» با تأکید بر اینکه میراث فردوسی محدود به مرز‌های جغرافیایی ایران امروز نیست، گفت: در جریان تولید این مجموعه با بهروز شاهد، استاد دانشگاه در هند، نیز گفت‌و‌گو شده و اشتراکات زبانی، فرهنگی و متنی میان حوزه تمدنی ایران و سرزمین‌هایی همچون هند مورد توجه قرار گرفته است.

او افزود: در صورت ادامه تولید مجموعه و فراهم شدن حمایت‌های لازم، این گروه در نظر دارد به کشور‌ها و مناطقی همچون تاجیکستان، ازبکستان، هند و دیگر حوزه‌های فرهنگی مرتبط با زبان فارسی سفر کند و دیدار و گفت‌و‌گو میان هنرمندان ایرانی و هنرمندان این مناطق را در دستور کار قرار دهد.

الله دادیان گفت: «بوی فردوس» می‌تواند در ادامه، از چارچوب جغرافیای سیاسی فراتر رود و با نگاهی تمدنی، اشتراکات فرهنگی و هنری حوزه گسترده زبان فارسی و میراث فردوسی را دنبال کند.مجموعه پنج قسمتی مستند «بوی فردوس»، در تلوبیون رایگان قابل دریافت است.

منبع:خبرگزاری صدا و سیما