صحبت‌های عجیب حسن روحانی پیرامون برگزاری رفراندوم برای ادامه یا اتمام جنگی که به کشورمان تحمیل شده است، یادآور تلاش‌های سال ۱۳۶۴ او در مجلس شورای اسلامی است که در جمعی به نام «مجمع عقلا» باعث ضربه خوردن به جبهه‌های دفاع مقدس هشت ساله شده بود.

در پرونده حسن روحانی به عنوان یک مقام مسئول در نظام اسلامی که در مجلس اول شورای اسلامی مواضع سختی علیه ارتش گرفته بود، تا سال ۶۴ که باز هم به عنوان نماینده مجلس، یک موضع خطرناک پیرامون وحدت کلمه در جنگ تحمیلی هشت ساله اتخاذ کرد، تضاد بسیاری دیده می‌شود.

اما فراتر از تضادها، او حداقل در یک مورد اثبات کرده است که ثبات قدم دارد و آن هم تلاش برای ضربه زدن به جبهه داخلی در بحبوحه جنگ‌های سرنوشت ساز و تعیین کننده است. سال ۶۴ حسن روحانی یک چهره شاخص در میان گروهی از نمایندگان مجلس بود که هیئتی به نام «مجمع عقلا» را تشکیل دادند و زمزمه‌های اتمام جنگ و برقراری صلح سردادند. این حرکت در آن شرایط زمانی با مخالفت صریح امام روبه‌رو شد، تا جایی که به قول هاشمی رفسنجانی «این گروه را سرجای شان نشاند.»

اما چهار دهه بعد، روحانی دوباره دست به کار شده تا در میانه یک جنگ شدید دیگر، وحدت جبهه داخلی را با سخنانی چون «برگزاری رفراندوم برای اتمام جنگ» تحت الشعاع قرار دهد. گویی زمان تکرار شده باشد، باز هم نام حسن روحانی در میانه یک جنگ تحمیل شده و ناجوانمردانه دیگر به کشورمان به عنوان کسی که مواضع وحدت شکنانه اتخاذ کرده، تکرار می‌شود.

چرا امام با مجمع عقلا مخالف بود؟
بررسی وقایع میدانی جبهه‌های دفاع مقدس در سال ۱۳۶۴ که برای اولین بار نام مجمع عقلا در خلال آن سال شنیده شد، حقایق جالبی را پیش روی قرار می‌دهد. در زمستان همین سال  بود که پس از چند سال گره خوردن در وضعیت جبهه‌ها، ایران توانست طی عملیات والفجر۸ شبه جزیره فاو را آزاد سازد. تسلط بر فاو به معنای همسایگی ایران با کویت و دست برتر تهران در خلیج فارس بود. اما درست در زمانی که گشایشی در جبهه‌های جنگ تحمیلی حاصل آمده بود، مجمع عقلا صحبت از مشکلات جنگ کرده و خواستار ختم آن شدند. موضوعی که به گفته محسن رضایی فرمانده وقت سپاه: «خوف آن می‌رفت به بیرون مجلس سرایت کند» و به جنگ لطمه وارد کند.

سرلشکر رضایی گفته بود: «امام به محض این که این جلسه (مجمع عقلا) را فهمیده بود، دستور داده بود به آقای هاشمی که این چیست و چه کسی این جلسات را تشکیل می‌دهد؟ هر کس این جلسات را تشکیل می‌دهد، بگویید این جلسات را منحل کنند و این حرف‌ها را نزنند.»هاشمی نیز در خاطراتش نوشته بود: «در مجلس هم عده ای بودند به نام (مجمع عقلا) و آقای روحانی [ که برای پایان دادن جنگ فعالیت می‌کردند] که امام آنها را سر جایشان نشاند.»

پیشنهاد رفراندوم برای پایان یک جنگ تحمیلی
در اواسط شهریورماه بود که حسن روحانی طی سخنانی عجیب پیرامون جنگ تحمیل شده توسط محور آمریکایی-صهیونیستی گفت: « بگوییم مردم! قرار ما این است که با قدرت‌های بزرگ جهانی ۲۰ سال دیگر بجنگیم، اگر مردم گفتند ما قبول داریم خیلی هم خوب است، برویم ادامه بدهیم، اما اگر مردم نپذیرفتند و راه دیگری را نشان ما دادند آیا ما نمی‌خواهیم بپذیریم؟»

پس از ایراد این سخنان توسط روحانی بود که علاوه بر اقشار مردم، بسیاری از کارشناسان انتقادهای صریحی را به رئیس دولت‌های یازدهم و دوازدهم وارد دانستند که اصلا ایران شروع کننده این جنگ نبود تا بخواهد برای پایان آن رفراندوم برگزار کند. مصطفی خوش‌چشم، کارشناس مسائل بین الملل در این خصوص گفته است: «یک نفر می‌آید خانه‌تان دزدی، شما رفراندوم برگزاری می‌کنید که بچه‌ها برویم با او مقابله کنیم یا رهایش کنیم؟ او دارد می‌آید دزدی کند، او باید رفراندوم کند. نه ما. ما باید برویم دفاع کنیم...»

اصرار شیخ بر یک اشتباه تاریخی
در خلال دهه 90 شمسی، حسن روحانی در سپهر سیاسی ایران به سیاست‌مداری مشهور شد که تمام تخم‌مرغ‌های هر دو دوره ریاست جمهوری خود را در سبد مذاکره با آمریکا و برجام گذاشته بود.او سال‌هاست که از مذاکره با غرب و خصوصا آمریکایی صحبت می‌کند که بیش از هر دولتی در نظام اسلامی، دولت دوم او را با خروج یک‌طرفه ترامپ از برجام، دچار دردسر کرد. 

اما حتی اگر تجربه تلخ برجام را کنار بگذاریم، حسن روحانی یکبار در بحبوحه جنگ تحمیلی هشت ساله و بار دیگر در جنگ تحمیلی کنونی، با هدف قرار دادن وحدت کلمه در جبهه‌ها و ایجاد دوقطبی سازی در جامعه، مواضعی اتخاذ کرده است که چهار دهه قبل حتی تذکر صریح امام خمینی(ره) نیز نتوانست او را متقاعد سازد تا تغییر رویه دهد.

اظهارات اخیر روحانی مستقیما وحدت بین مردم را نشانه رفته و حداقل خسارت آن برهم خوردن تمرکز جامعه است. همان طور که چهل سال پیش نیز در مجمع عقلا خسارات دیگری را رقم زد. حال سوال اینجاست که او قرار است چند بار دیگر با سخنان نسنجیده باعث ضربه به جبهه خودی آن هم در شرایط حساس شود؟