حدیدنیوز؛ «این سفر، سفری است برای مطالبه کردن ایفای تعهدات طرف مقابل.» این جملهای بود که سخنگوی دستگاه دیپلماسی اسماعیل بقائی عصر شنبه ۳۰ خردادماه و پیش از عزیمت هیأت مذاکره کننده ایرانی به سوئیس بیان کرد.
بقائی بیان کرد: بند ۱۳ یادداشت تفاهم خیلی روشن است. مذاکرات برای توافق نهایی در زمانی شروع میشود که اجرای تعهدات وفق بندهای یک، چهار، پنج، ۱۰ و ۱۱ شروع شود و اجرای آن ادامه یابد. متأسفانه شاهد آن وضعیت نیستیم ولذا در این سفر و مذاکرات قرار است در مورد اجرای تعهدات طرف مقابل مطالبه گری داشته باشیم و مشخص شود طرف مقابل به چه نحو میخواهد تعهداتش را اجرا کند.
وی همچنین امروز عنوان کرد: جمهوری اسلامی ایران مصمم است روند اجرایی شدن تعهدات طرف مقابل را با وسواس و جدیت پیگیری کند.
این سفر در حالی صورت گرفت که شاهد ادامه حملات رژیم صهیونیستی به لبنان بودیم و پیش از اعلام سفر این هیأت، قرارگاه خاتم الانبیاء از بسته شدن تنگه هرمز خبر داد. البته حملات این رژیم آنگونه که بقائی هم امروز بیان کرد: از دیروز یک توقف شکنندهای ایجاد شده که محصول همکاری و هماهنگی نزدیک بین دستگاه دیپلماسی و میدان بوده است.
روز گذشته همچنین تهران شاهد حضور سیدمحسن نقوی وزیر کشور پاکستان بود که با حضور در محل وزارت امور خارجه با سیدعباس عراقچی دیدار کرد. او همچنین با مسعود پزشکیان رئیس جمهور و اسکندر مؤمنی وزیر کشور ملاقات کرد. مؤمنی در اظهاراتی درباره این سفر گفت: در این سفر درباره اجرایی کردن بندهای تفاهمنامه اسلامآباد و مذاکرات سوئیس گفتوگو شد و وزیر کشور پاکستان حامل پیامهایی نیز بود.
در نهایت هیأت مذاکره کننده ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و با حضور سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه، عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی، علی باقری معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، کاظم غریبآبادی معاون امور حقوقی و بینالمللی، حمید قنبری معاون دیپلماسی اقتصادی، اسماعیل بقائی و حمید بورد معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران دیشب (شنبه) ۳۰ خردادماه وارد زوریخ و پس از آن بورگن اشتوک محل برگزاری این مذاکرات شد.
استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ و جارد کوشنر مشاورش و همچنین شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخستوزیر و وزیر خارجه قطر هم که تسهیلکننده این گفتوگوها بوده از قبل در این محل حضور داشتند.
جی دی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا نیز امروز وارد سوئیس شد. او پیش از عزیمت اعلام کرد: گفتوگوها دو روز ادامه خواهد داشت. امیدواریم در پرونده هستهای و مسئله آتشبس در لبنان پیشرفت حاصل کنیم. معاون ترامپ مدعی شد که اسرائیل و لبنان خواهان امنیت هستند و بدون اشاره به تجاوزات و حملات شدید رژیم صهیونیستی به لبنان، گفت: حزبالله باید حملات خود علیه اسرائیل را متوقف کند.
از سوی دیگر شهباز شریف نخستوزیر و فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان هم بدین منظور وارد سوئیس شدند.
وزارت خارجه سوئیس هم در این خصوص اعلام کرد که این کشور در بورگن اشتوک محیطی مطمئن، محرمانه و قابل اعتماد را برای گفتوگو درباره اجرای یادداشت تفاهم بین ایران و آمریکا فراهم کرده است.
پیش از ظهر امروز نیز سیدعباس عراقچی با ایگناسیو کاسیس همتای سوئیسی دیدار و گفتوگو کرد.
وزیر خارجه سوئیس در این خصوص در شبکه ایکس نوشت: «در نشست دریاچه لوسرن، ما چارچوبی برای گفتوگو و تبادل نظر فراهم میکنیم. در شرایطی دشوار و پیچیده، رابطه مبتنی بر اعتماد میان سوئیس و ایران، که در مأموریت ما به عنوان حافظ منافع نیز بازتاب یافته است، همچنان در خدمت دیپلماسی و در راستای صلح و امنیت در خاورمیانه قرار دارد.»
رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هم که در سوئیس حضور دارد در پیامی در ایکس از دیدارش با وزیر خارجه سوئیس خبر داد و گفت: «با وزیر خارجه در بورگن اشتوک دیدار کردم تا تحولات اخیر مربوط به ایران، مسیر پیشرو و نقش مهم آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بررسی کنیم. در این برهه حساس، مهم است که به دیپلماسی هر فرصتی برای موفقیت داده شود.»
آنگونه که اسماعیل بقائی امروز (یکشنبه) ۳۱ خردادماه در گفتوگو با ایرنا اعلام کرد: یک جلسه یک روزه خواهیم داشت. صبح دیدارهای دوجانبه با هیأتهای پاکستانی و قطری به عنوان میانجی خواهیم داشت و بعداظهر نشست چهارجانبهای بین هیأتهای ایران و آمریکا با حضور نمایندگان قطر و پاکستان در یک اتاق برگزار خواهد شد.
وی افزود: این نشست نشانگر جدیت ایران برای مطالبه و پیگیری تعهدات طرف مقابل است. بنایمان بر این نبود که سندی را امضا و انتظار داشته باشیم که خود به خود توسط طرف مقابل اجرا خواهد شد. بند ۱۳ یادداشت تفاهم خیلی صراحت دارد، به این معنا که شروع مذاکرات برای توافق نهایی مشروط است به اجرای پنج بند مشخص (یک، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ ) از جمله بند یک یادداشت تفاهم که ناظر بر توقف جنگ در همه جبههها از جمله لبنان است. این بند اجرا نشده و آمریکا به هر دلیلی نتوانسته یا نخواسته و رژیم صهیونیستی همچنان به نقض تعهد ادامه میدهد. این موضوع اصلی بحث در گفتوگوهای امروز است.
این دیپلمات ارشد ایرانی در گفتوگو با خبرگزاری صدا و سیما هم بیان کرد: فلسفه اصلی این جلسه، گفتوگو درباره پیگیری اجرای مفاد یادداشت تفاهم است.
وی همچنین گفت: همزمان برخی دیگر از بندها نیازمند یکسری کارهای مقدماتی یا اجرایی است خصوصاً موضوع در دسترس قرار گرفتن داراییهای مسدود شده ایران و بحث مربوط به صدور مجوزهای لازم برای فروش نفت ایران، مشتقات نفتی و محصولات پتروشیمی.
دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا بعدازظهر شنبه ۲۲ فروردینماه به ریاست محمدباقر قالیباف رئیس مجلس و جی دی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا و با واسطه پاکستان در اسلامآباد آغاز و ۲۱ ساعت به طول انجامید و بامداد روز یکشنبه این گفتوگوها به دلیل زیادهخواهیهای آمریکا به نتیجه منجر نشد و پس از رایزنیهایی که در این دو ماه انجام شد در نهایت یادداشت تفاهم اسلامآباد بین ایران و آمریکا و با واسطه گری پاکستان بامداد دوشنبه ۲۵ خردادماه حاصل و در نهایت این یادداشت تفاهم بامداد پنجشنبه ۲۸ خردادماه توسط دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان رؤسای جمهور آمریکا و ایران و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان به صورت دیجیتال (الکترونیکی) امضا شد.
روز سهشنبه ۲۶ خردادماه عراقچی در نشستی با سفرا و رؤسای نمایندگیهای خارجی و دیپلماتیک مقیم تهران اعلام کرد که امضای این یادداشت تفاهم روز جمعه در سوئیس انجام و پس از آن مذاکرات ایران و آمریکا آغاز میشود. پنجشنبه شب المیادین به نقل از یک منبع آگاه اعلام کرد که هیأت مذاکره کننده ایران، به دلیل ادامه حملات اسرائیل به جنوب لبنان، سفرش به سوئیس را به حالت تعلیق درآورده است.
یک روز بعد عصر جمعه ۲۹ خردادماه اسماعیل بقائی درباره مرحله بعدی مذاکرات بین ایران و آمریکا برای تدوین توافق نهایی گفت: رایزنیهای لازم از طریق میانجیگرها برای این منظور در حال انجام است و در صورت فراهم شدن شرایط لازم برای شروع مذاکرات، اطلاعرسانی خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین در پاسخ به سؤالی درباره نشست سوئیس که پیشتر گفته شده بود در روز جمعه برگزار خواهد شد، گفت: یکی از اهداف اصلی نشست سوئیس در روز جمعه، امضای متن تفاهم خاتمه جنگ تحمیلی بود و قرار بود در حاشیه مراسم امضا درباره ترتیبات مربوط به مذاکرات توافق نهایی هم تبادل نظر شود؛ با توجه به اینکه امضای متن یادداشت تفاهم، در بامداد ۲۸ خرداد به صورت دیجیتالی انجام شد، برگزاری نشست مزبور در سوئیس فوریت ندارد، اما در حال برنامهریزی برای برگزاری یک نشست طی روزهای آینده هستیم.