اردیبهشت همیشه برای اهل قلم و کتاب، محل قرار بوده است. اما امسال، این رویداد بزرگ شرایط متفاوتی را تجربه میکند. جامعه فرهنگی کشور در حالی به استقبال بهار کتاب میرود که پس از روزهای سخت جنگ، سوگ و از دست دادن رهبر کتابخوان و فرزانهمان، تهران قالب فیزیکی نمایشگاه را به دلیل شرایط خاص کشور لغو کرد.
با این حال، از امروز ۲۶ اردیبهشتماه، چرخ فرهنگ با آغاز به کار «هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران» باز هم به گردش درآمده است تا با شعار هوشمندانه «بخوانیم برای ایران» ثابت کند که حتی سختترین شرایط هم نمیتواند میل به خواندن و پایداری اجتماعی این ملت را متوقف کند.نمایشگاه امسال که به صورت ۲۴ ساعته در سامانه book.icfi.ir فعال است، دیگر تنها یک فروشگاه برخط نیست؛ بلکه نمادی از «تابآوری فرهنگی» و جهاد دانایی در روزهای پس از شهادت رهبر انقلاب است.
از کرونا تا روزهای سخت جنگ
نمایشگاه کتاب تهران که هر سال با جذب میلیونها مخاطب، از قابل تأملترین رویدادهای نشر منطقه بود، امسال به ناچار به فضای مجازی روی آورده است. این رویداد پیش از این تجربه برگزاری مجازی را در دوران کرونا داشت و در سالهای بعد به عنوان مکمل نمایشگاه فیزیکی به کار خود ادامه داد تا امروز به ساختاری تثبیتشده برسد.
اگرچه برگزار نشدن فیزیکی آن محل بحث و انتقاد برخی کارشناسان است که دلتنگ شور جمعی و اتمسفر مصلای تهران هستند، اما ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و قائممقام نمایشگاه، سیاست اصلی این دوره را «توزیع عادلانه یارانه فرهنگی برای همه ایرانیان» میداند. به گفته کارشناسان، در شرایطی که عمده کتابفروشیها در کلانشهرها و پایتخت متمرکز هستند، این بستر مجازی قدمی موثر برای حرکت در زمینه عدالت فرهنگی و توسعه ویترین کتاب در سراسر کشور است؛ به طوری که یک مخاطب در دورترین نقطه کشور، همان امکانی را در اختیار دارد که یک خریدار در مرکز تهران دارد.
حضور بیش از ۲ هزار ناشر و چالش بازه زمانی آثار
در این دوره از نمایشگاه، ۲ هزار و ۲۹۶ ناشر داخلی و ۱۹ ناشر خارجی حضور دارند.
بخش داخلی: آثار ناشران داخلی بازه پنجساله (۱۴۰۰ تا فروردین ۱۴۰۵) را شامل میشود
بخش بینالملل: کتابهای منتشر شده از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ در دسترس قرار گرفته است.
نشر دیجیتال: پلتفرمهای فعال نیز کتابهای صوتی و الکترونیک خود (مجوزهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵) را عرضه کردهاند و موظفند حداکثر تا ۲۴ ساعت دسترسی خریدار را از طریق ووچر یا لینک مستقیم فراهم کنند.
تخفیفها و یارانههای هفتمین دوره نمایشگاه
برای حمایت از صنعت نشر در این دوره پرتنش و افزایش قدرت خرید مردم، تخفیفها و یارانهها (تا سقف ۲ میلیون تومان خرید برای هر کد ملی) برای کتب داخلی 25 درصد درنظر گرفته شده است.
طرح ویژه کودکان میناب
موفقیت این رویداد مجازی، در گروی رساندن بهموقع کتاب به دست مخاطب است. شرکت ملی پست امسال با کاهش تعرفهها و تجهیز ۲۱ مرکز فعال (۱۲ دفتر ثابت مانند صدر، کریمخان، ایرانمال و ۹ واحد سیار) پای کار آمده است.ناشران موظفاند سفارشها را حداکثر ظرف ۴۸ ساعت بستهبندی و تحویل پست دهند. ناشران پُرتیراژ (بیش از ۷۰ مرسوله در روز) نیز مستقیم به مرکز امیرکبیر هدایت میشوند.
یکی از زیباترین جلوههای حمایتی این دوره، ارسال کاملاً رایگان کتاب برای تمامی مخاطبان است. همچنین طرح ویژهای «به یاد کودکان میناب» راهاندازی شده تا تمامی کتابهای حوزه کودک به صورت کاملاً رایگان برای ناشر و مخاطب ارسال شود.هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، نمادی از تجدید عهد جامعه با آگاهی است. صنعت نشر ماههای دشواری را پشت سر گذاشته، اما این مدلِ همکاری میان دولت (با زیرساخت و یارانه)، ناشران (با تخفیف) و شبکه پستی (با ارسال رایگان)، پنجره امیدی را باز کرده است.