در روزگاری که دیگر جنگ تنها به میدان تانک و موشک محدود نیست، سبک زندگی هوشمندانه به مهمترین سلاح یک ملت در برابر تهدیدهای خاموش تبدیل شده است. شاید از نگاه اول، خاموش کردن یک لامپ اضافه یا تنظیم دمای یخچال، اقدامی کوچک و روزمره به نظر برسد، اما در پشت صحنه نبرد پیچیدهای به نام «جنگ انرژی»، همین عادتهای ساده، نقش «سربازان گمنام پایداری شبکه» را ایفا میکنند.
امروز میخواهیم از زبان یک زن متخصص، «سمیه خداپرست»، مشاور وزیر نیرو در امور زنان و خانواده بیاموزیم چطور میتوان در عین حفظ آرامش و آسایش خانه، در برابر حملات سایبری و فیزیکی به زیرساختهای انرژی، غیرت ملی به خرج دهیم. با ما همراه باشید.
با توجه به حملات اخیر به تأسیسات انرژی کشور، نقش مصرفکنندگان خانگی تا چه اندازه در پایداری شبکه مؤثر است؟
در روزهایی که آسمان کشورمان میزبان انفجارهای ناخوانده دشمن است، نبرد تنها در افق و رادارها خلاصه نمیشود. بخش خاموش اما حیاتی این جنگ، زیرساختهای انرژی ما هستند؛ نیروگاهها، پستها و خطوط انتقالی که روشنایی بیمارستانها، آب آشامیدنی و سرمای خانههایمان را تأمین میکنند.حقوق بینالملل، حمله به تأسیسات انرژی را جرم جنگی میداند، زیرا معنایی جز گرسنگی، گرما و خاموشی تحمیلی به غیرنظامیان ندارد. دشمن خوب میداند که فشار بر شبکه برق و آب، میتواند از هر موشکی ویرانگرتر باشد. اما آنچه دشمن نمیداند، قدرت انطباق هوشمندانه یک ملت است.
صنعت برق در جنگ اخیر رمضان چه عملکردی داشت؟
در جریان جنگ تحمیلی اخیر، بیش از ۲۰ هزار نیروی عملیاتی صنعت برق بهصورت شبانهروزی در آمادهباش کامل بودند. ۲۰۰۰ حادثه در شبکه رخ داد — از قطعی کابلها تا آسیب به پستهای فوق توزیع — و با تلاش جهادی این عزیزان، میانگین زمان رفع خاموشی به کمتر از ۵۵ دقیقه رسید. این رقم در مقایسه با استانداردهای جهانی، یک رکورد افتخارآمیز است.اما واقعیت این است که هیچ شبکهای بدون مشارکت هوشمندانه مصرفکنندگان نمیتواند در شرایط بحرانی پایدار بماند. سمت تقاضا، یعنی الگوی مصرف ما در خانهها، نقش یک نیروگاه عظیم و نامرئی را بازی میکند. اگر هر خانواده تنها ۱۰ درصد از مصرف برق خود را کاهش دهد، فشاری معادل خاموشی چندین نیروگاه بزرگ از روی دوش شبکه برداشته میشود.
بسته تشویقی وزارت نیرو برای خانوارها دقیقاً چیست؟
خبر خوب اینکه وزارت نیرو برای قدردانی از همراهی مردم، یک بسته تشویقی جذاب طراحی کرده است که به گفته «مصطفی رجبیمشهدی»، معاون برق و انرژی وزارت نیرو:- مشترکانی که مصرف برق خود را در ماههای خرداد تا شهریور، حداقل ۱۰ درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش دهند، تا ۳۰ درصد تخفیف در قبض برق خود دریافت میکنند.- خانوارهایی که نسبت به نصب نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی (به همراه سامانه ذخیرهساز یا بدون آن) اقدام کنند، از تخفیفهای ویژه ۲۰ تا ۳۰ درصدی بهرهمند میشوند.این سیاست، هوشمندی در مصرف را به یک همکاری برد-برد تبدیل کرده است: هم پایداری شبکه، هم صرفهجویی اقتصادی برای خانواده.
برای کاهش ۱۰ درصدی مصرف، چه اقدامات عملی سادهای پیشنهاد میکنید؟
برای دستیابی به کاهش ۱۰ درصدی، نیازی به تغییرات بزرگ یا سرمایهگذاری سنگین نیست. تنها کافی است چند عادت ساده اما مؤثر را در سبک زندگی روزمره جای دهیم:
۱. مدیریت هوشمند یخچال و فریزردمای یخچال را روی ۴ درجه سانتیگراد و دمای فریزر را روی ۱۸- درجه تنظیم کنید. دماهای پایینتر مصرف برق را تا ۴۰ درصد افزایش میدهند.از باز و بسته کردن مکرر در یخچال خودداری کنید.لاستیک دور درب را چک کنید؛ اگر هوا بدهد، یخچال بیوقفه کار میکند.
۲. مدیریت سیستم سرمایشی (کولر گازی و آبی)دمای کولر گازی را روی ۲۵ درجه یا بالاتر تنظیم کنید. هر درجه پایینتر، مصرف برق را ۵ تا ۱۰ درصد افزایش میدهد.کولر گازی را روی دور متوسط یا کند قرار دهید.سیستم سرمایشی اتاقهای خالی را حتماً خاموش کنید.
۳. مدیریت لباسشویی، ظرفشویی و وسایل پرمصرفدر ساعات پیک مصرف (۱۲ تا ۱۷ و ۱۹ تا ۲۳) هرگز از ماشین لباسشویی، ظرفشویی، جاروبرقی، اتو و سشوار استفاده نکنید.لباسشویی و ظرفشویی را فقط با ظرفیت کامل و با برنامه آب سرد (Eco) روشن کنید.
۴. مدیریت روشناییچراغهای اضافه را خاموش کنید.تا جای ممکن از روشنایی روز استفاده کنید.لامپهای رشتهای را با لامپهای LED جایگزین کنید.
۵. مدیریت مصرف آب (در کنار برق)شیر آب را هنگام مسواک زدن یا کف کردن دستها ببندید.حمام کردن را به حداکثر ۷ دقیقه کاهش دهید.از نشت شیرآلات جلوگیری کنید.
نقش زنان و خانوادهها را در این مدیریت بحران چگونه میبینید؟
تجربه سالها نشان داده که در لحظات حساس، زنان ایرانی پیشگام تابآوری خانواده و جامعه بودهاند. مادران و همسرانی که در جنگ تحمیلی با کمترین منابع، گرمای خانه و سفره را مدیریت کردند. امروز نیز شما در خط مقدم این نبرد خاموش قرار دارید.
از شما دعوت میکنم:
در گروههای خانوادگی، یک جنگ جهانی ۱۰ درصدی راه بیندازید.به فرزندان خود بیاموزید که قناعت در مصرف، نه یک محدودیت، بلکه یک هوشمندی است.با نصب پنل خورشیدی روی پشتبام، ضمن کمک به شبکه، از تخفیفهای ویژه بهرهمند شوید.آنچه از این گفتگو برمیآید، یک پیام روشن و دووجهی است: از یک سو، صنعت برق ایران با وجود حملات سنگین، توانسته با رشادت نیروهای خود، شبکه را در وضعیت قابل قبولی نگه دارد؛ میانگین ۵۵ دقیقهای رفع خاموشی در مقابل ۲۰۰۰ حادثه، یک افتخار ملی است.
اما از سوی دیگر، پایداری پایدار این شبکه بدون تغییر در سبک زندگی مصرفی خانوادهها ممکن نیست. آمارها نشان میدهد که اگر فقط ۱۰ درصد از مصرف هر خانوار کاسته شود، فشاری معادل خاموشی چندین نیروگاه بزرگ از دوش شبکه برداشته میشود.وزارت نیرو با ابلاغ بسته تشویقی ۳۰ درصدی، مشارکت مردمی را به یک فرصت اقتصادی برای خانوادهها تبدیل کرده است. حالا دیگر صرفهجویی نه یک «تکلیف خشک»، که یک «همکاری هوشمندانه برد-برد» محسوب میشود.
و شاید مهمترین پیام این گزارش، سخن پایانی مشاور وزیر نیرو باشد:«هر وات برقی که صرفهجویی میکنیم، یک موشک به نقشه دشمن است.»از همین لحظه، با خاموش کردن یک لامپ اضافه، تنظیم دمای یخچال و جابجایی لباسشویی به ساعات غیرپیک، عضوی از «ارتش خاموش پایداری شبکه» شوید.