مهریه بهطور کامل در مالکیت زن قرار دارد و او حق دارد که آن را به شوهر خود ببخشد. اما در صورتی که بخشش مهریه بهصورت ابرا یا بری کردن ذمه مرد صورت گیرد، دیگر زن نمیتواند به آن رجوع کند و حتی ممکن است در صورت درخواست طلاق خلع، مجبور شود مالی اضافهتر به مرد برای راضی شدن به طلاق پرداخت کند.
طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، زن به محض خواندن صیغه عقد مالک مهریه میشود و اختیار کامل در استفاده از آن را دارد. او میتواند آن را به شوهرش ببخشد، چراکه مهریه حق قانونی و شرعی اوست و تنها خود اوست که میتواند با رضایت و خواستهاش از این حق عدول کند.زن میتواند مهریه خود را که شامل هر نوع مال منقول، مال غیرمنقول، وجه نقد، طلا و غیره میشود، به شوهرش ببخشد. این بخشش میتواند در دفتر اسناد رسمی یا در قالب سند عادی با امضای شهود انجام شود. البته ممکن است زنانی که مهریه خود را بخشیدهاند، سوالاتی در مورد پیامدهای این اقدام داشته باشند.
عواقب بخشیدن مهریه
همانطور که گفته شد، مهریه یکی از مهمترین حقوق مالی زن است که به محض عقد شرعی بهطور کامل به او تعلق میگیرد. زن از آن زمان میتواند مهریه اش را مطالبه کند یا آن را به شوهرش ببخشد. در صورتی که بخشش مهریه بهصورت ابرا (یعنی بخشیدن طلب) صورت گیرد، دیگر زن حق رجوع از این بخشش را ندارد و نمیتواند پشیمان شود.
طبق ماده ۲۸۹ قانون مدنی، ابرا به این معنی است که طلبکار بهطور داوطلبانه از دریافت طلب خود صرفنظر میکند. بنابراین، اگر زوجه مهریه خود را به شوهرش ببخشد و در قالب ابرا ذمه او را بری کند، نمیتواند دوباره آن را مطالبه کند.در صورتی که زن مهریهاش را به شوهرش بخشیده باشد و پس از آن تصمیم به جدایی بگیرد، باید طلاق توافقی باشد، مگر اینکه زن بخواهد طلاق بگیرد و مرد رضایت نداشته باشد. در این صورت، زن مجبور است مالی علاوه بر مهریهاش به شوهر پرداخت کند تا او راضی به طلاق شود. این نوع طلاق بهنام طلاق خلعی شناخته میشود.
طلاق خلعی و عوض
در طلاق خلعی، زن باید مبلغی را به شوهرش پرداخت کند تا از او طلاق بگیرد، زیرا زن چنان از شوهرش ناراضی است که حاضر به پرداخت مالی برای رهایی از اوست. این مالی که زن میبخشد عوض نامیده میشود و ممکن است معادل، کمتر یا بیشتر از مهریه باشد.اگر زن مهریه خود را بخشیده باشد و پس از مدتی تصمیم به جدایی بگیرد، باید مالی را علاوه بر مهریه به شوهر پرداخت کند، که ممکن است از نظر مالی برای او ضرر بیشتری بهدنبال داشته باشد.
نکات مهم در مورد بخشیدن مهریه
زن پس از بخشیدن مهریه حق رجوع از آن را ندارد و پشیمانی او تاثیری در این بخشش نخواهد داشت.اگر زن پس از بخشیدن مهریه تصمیم به طلاق بگیرد، باید مالی را به شوهر خود بپردازد که ممکن است از نظر مالی برای او ضرر زیادی بههمراه داشته باشد.اگر زن مهریه خود را بخشیده باشد و سپس بخواهد طلاق بگیرد، ممکن است دیگر وسیلهای برای راضی کردن مرد به طلاق نداشته باشد.اگر مهریه بخشیده نمیشد، ممکن بود زن با ارائه بخش یا تمام مهریه به شوهرش او را برای طلاق راضی کند.در نهایت، زنان باید با آگاهی کامل از عواقب بخشیدن مهریه تصمیم بگیرند، چراکه این تصمیم میتواند پیامدهای پیچیدهای در آینده داشته باشد.