درحالی‌که تالاب بین‌المللی انزلی باید پناهگاه پرندگان و فیلتر طبیعی منطقه باشد، دوباره دود و شعله‌های عمدی، طبیعت را تهدید کردند.

بار دیگر دود غلیظ و بوی سوختگی، آسمان تالاب بین‌المللی انزلی را فرا گرفت. روز جمعه، ۳۰ بهمن‌ماه، پهنه آبی و سبز انزلی شاهد وقوع آتش‌سوزی بود؛ حادثه‌ای که بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد نه یک اتفاق اقلیمی، بلکه عملیاتی عمدی علیه طبیعت بوده است.

این حریق که در اراضی محدوده روستای «سنگاچین» به وقوع پیوست، بار دیگر زنگ خطر را برای یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های جهان به صدا درآورد. تالابی که قرار بود پناهگاه پرندگان مهاجر و فیلتر تصفیه آب منطقه باشد، حالا به طعمه‌ای برای زمین‌خواران تبدیل شده است.

اما این داستان سر دراز دارد. نگاهی به تقویم سال ۱۴۰۰ نیز نشان می‌دهد که نیزارهای روستاهای «شانگهای‌پرده»، «طالب‌آباد»، «لیجارکی» و منطقه «چراغ‌پشتان» بارها طعمه حریق شده‌اند. سال ۱۴۰۱ برای تالاب انزلی سال سختی بوده است. اولین جرقه بزرگ در ۳۱ تیرماه زده شد؛ جایی که حدود ۱۵ هکتار از اراضی تالاب در محدوده «کوچک‌محله» در آتش سوخت. وجه اشتراک تمامی این حوادث، یک عبارت تلخ است: «عامل انسانی به قصد تصرف اراضی».

اما سوال افکار عمومی همچنان باقی است که چرا نظارت‌ها مانع از تکرار این فاجعه نمی‌شود؟فرهاد حسینی طایفه، مدیرکل محیط زیست استان گیلان به فارس می‌گوید که آتش‌افروزی عمدی برای تغییر کاربری یا تصرف اراضی تالابی و خشک شدن و کاهش رطوبت نیزارها به دلیل تغییرات محیطی و کاهش آب، که زمینه را برای گسترش آتش فراهم می‌کند.مدیرکل محیط زیست گیلان، به چالش‌های مقابله با بحران آتش‌سوزی تالاب‌ها اشاره کرد و گفت: «صعب‌العبور بودن منطقه یکی از اصلی‌ترین مشکلات است.

بخش‌های وسیعی از تالاب باتلاقی است و این موضوع دسترسی خودروهای آتش‌نشانی و نیروهای امدادی را در همان دقایق اولیه عملاً غیرممکن می‌کند».وی همچنین به خلاءهای نظارتی اشاره کرد و افزود: علیرغم تجهیزاتی مثل دوربین‌های نظارتی و پاسگاه‌های محیط‌بانی، کنترل کامل عوامل انسانی و جلوگیری از آتش‌افروزی عمدی هنوز با ضعف‌ها و خلأهای نظارتی همراه است.

کارشناسان محیط زیست هشدار می‌دهند که آتش‌سوزی‌های اخیر در تالاب انزلی تنها یک «دود موقت» نیستند، بلکه ضرباتی ساختاری به خدمات اکوسیستمی این تالاب وارد می‌کنند. تالاب‌ها به‌عنوان تصفیه‌خانه‌های طبیعی آب و هوا عمل می‌کنند و نابودی پوشش گیاهی موجب کاهش توانایی آن‌ها در تصفیه و ذخیره آب می‌شود.

نیزارها تنها گیاه نیستند؛ آن‌ها زایشگاه ماهیان و آشیانه پرندگان مهاجر هستند و آتش‌سوزی به معنای نابودی خانه‌های امنی است که تعادل بیولوژیکی شمال کشور به آن‌ها وابسته است. ریشه نیزارها مانع فرسایش خاک می‌شوند و وقتی می‌سوزند، رسوبات به راحتی جابجا شده و عمق تالاب کاهش می‌یابد؛ این روند مقدمه‌ای بر خشک شدن کامل تالاب است. این در حالی است که آتش تنها تهدید آشکار نیست؛ ورود بی‌رویه فاضلاب‌های شهری و صنعتی، تجمع رسوبات سمی و کاهش تراز آب دریای خزر نیز تالاب انزلی را با خطرات خاموشی مواجه کرده و کیفیت اکوسیستم این تالاب بین‌المللی را به پایین‌ترین حد خود رسانده است.
پایان پیام/