حدیدنیوز؛ رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز سه شنبه در دیدار پرشور هزاران نفر از مردم تبریز و آذربایجان شرقی، با اشاره به تهدیدهای مکرر رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر در اختیار داشتن قوی‌ترین ارتش دنیا، تأکید کردند: قوی‌ترین ارتش دنیا هم گاهی ممکن است چنان سیلی بخورد که نتواند از جا بلند شود. ایشان در خصوص تهدید و اقدام دیگر آمریکایی‌ها یعنی اعزام ناو جنگی به سمت ایران، گفتند: «ناو البته دستگاه خطرناکی است اما خطرناک‌تر از آن، سلاحی است که می‌تواند ناو را به قعر دریا بفرستد.»

اشاره مجدد اما متفاوت فرمانده معظم کل قوا به توان دفاعی و قدرت نظامی نیروهای مسلح کشورمان، نشان می دهد بر خلاف تصوری که برخی رسانه‌های فارسی زبان و منطقه‌ای از قدرت آفندی و تهاجمی کشورمان بویژه در عرصه دریایی ایجاد کرده اند، امکان هدف قراردادن و نابودی شناورهای سنگین دشمن بویژه ناو هواپیمابر آمریکا، برای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران فراهم است. اما اینکه کدام موشک ایرانی، قرار است نقش Game Changerرا ایفا کند، موضوعی است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. ضمن آنکه باید توجه داشت بخشی از توانمندی موشکی- چه آفندی و چه پدافندی- نیروهای مسلح کشورمان صرفا در دوران جنگ رونمایی و عملیاتی خواهد شد، لذا تحلیل پیش رو، صرفا بر مبنای سامانه هایی است که تاکنون رونمایی و معرفی شده اند.

به نظر می رسد پاسخ کوتاه به مصداقی که بتواند معادلات نظامی فعلی در خصوص برتری توان دریایی و هوایی آمریکا بر کشورمان را به صورت جدی تغییر دهد، ورود موشکهای هایپرسونیک همچون فتاح 1 و 2 به صحنه رزم بخصوص شلیک به سمت ناوهای دشمن باشد. اما اینکه آیا موشهای فتاح یا سایر مدلهای هایپرسونیک ایرانی، چنین امکانی را دارند، ابهامی است که با توجه به روند طی شده در خصوص مدلها و نمونه های متنوع خانواده موشکهای فاتح، می توان به آن پاسخ داد.

از راکت های زلزال تا موشک اسراییل زن با برد 1500 کیلومتر
آنچه امروزه به عنوان فاتح ۱۱۰، ذوالفقار، شهید حاج قاسم، خلیج فارس، هرمز، قاسم بصیر و برخی نام های مهم دیگر شناخته می شود نتیجه سرمایه گذاری مناسب و دقیق نیروهای مسلح و صنایع دفاعی کشورمان از دهه ۷۰ شمسی روی افزایش دقت موشک های بالستیک و خصوصا توسعه یک سلاح در این کلاس و در مدل تاکتیکی بود. آنچه صنعت دفاعی ایران برای این پروژه انتخاب کرد راکت های زمین به زمین زلزال بود که از سلاح های اولیه تولید داخل در سالهای بسیار دور به حساب می آمد.

بیش از 5 میلیون نفر-ساعت کار تحقیق، طراحی، شبیه سازی و ساخت و آزمایش توسط چند صنعت وزارت دفاع، دانشگاه های صنعتی مطرح کشور و برخی دیگر از بخش های پژوهشی و صنعتی انجام شد تا با ساخت بومی سامانه هدایت مورد ذکر و ترکیب با پیشران راکت زلزال، موشکی با قابلیت هدایت تا انتهای مسیر و دقت خوب و قابل اتکا حاصل شود که نام آن فاتح گذاشته شد.


موشک بالستیک ضد کشتی خلیج فارس

موشک های خانواده فاتح ۱۱۰ از اوایل سالهای دهه ۸۰ شمسی به افکار عمومی معرفی و در چندین مدل با همین نام و در نسل های مختلف وارد خدمت شد. موشک بالستیک ضد کشتی خلیج فارس و سری ضد رادار هرمز از اولین زیر مجموعه های مشتق شده از سری فاتح ۱۱۰ بودند که عمدتا با نگاه به بحث های ضد کشتی / ضد راداری و توسعه توانایی های ضد دسترسی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران توسعه پیدا کردند. ایران با فاتح ۳۱۳ به برد ۵۰۰ کیلومتر با این خانواده رسید و سلاحی در رده اسکندر روسی در بحث برد را وارد خدمت کرد.

در واقع علاوه بر افزایش برد نسل‌های مختلف این موشک، دقت و قابلیت‌های نگهداری و عملیاتی آن نیز به بسیار افزایش و بهبود یافته به طوری که آن را در ردیف مهمترین سامانه‌های دفاعی کشور در راهبرد پاسخ کوبنده به دشمن قرار داده و همچنین نمونه‌های دیگری با قابلیت ضد کشتی و ضد رادار از روی آن توسعه یافته است.

نمایه گرافیکی از برخی از موشک های خانواده فاتح و زیر مجموعه های آن

با رونمایی از مدل هایی مثل ذوالفقار در حقیقت، ایران سد برد ۵۰۰ کیلومتر برای این خانواده را شکست. ذوالفقار یک موشک سوخت جامد با برد ۷۵۰ کیلومتر و با دقت هدف‌گیری بیشتر از فاتح ۱۱۰ و فاتح ۳۱۳ است که شباهت بسیاری به فاتح ۳۱۳ دارد اما از سر جنگی مدرن‌تر برخوردار است و بالک‌های هدایت‌شونده آن نیز تغییراتی داشته است.

دزفول دیگر موشک از این سری تسلیحاتی بود که با موفقیت برد خانواده فاتح را ۴ رقمی کرده و به عدد مهم ۱۰۰۰ رساند. موشک بالستیک خیبرشکن نیز از دیگر اعضای مهم و نیرومند توسعه یافته بر اساس خانواده فاتح 110 است که توانایی رسیدن به برد 1450 کیلومتر را دارد.

موشک هایپرسونیک فتاح-1 چگونه معادلات دشمنان را به هم زد ؟
صبح روز ۱۶ خردادماه 1402 بود که اولین موشک هایپرسونیک ایرانی با نام «فتاح» با حضور رییس جمهور شهید کشورمان آیت الله رییسی، توسط نیروی هوافضای سپاه پاسداران رونمایی شد. این موشک که نام آن از سوی رهبر انقلاب انتخاب شده، در آن زمان بردی در حدود هزار و ۴۰۰ کیلومتر داشت و همان روز اعلام شد که قرار است در نمونه های بعدی، برد آن تا محدوده تعیین شده برای نیروهای مسلح افزایش یابد. سرعت موشک پیش از اصابت به هدف، عدد شگفت انگیر و ویرانگر ۱۳ تا ۱۵ ماخ است.


موشک فتاح 1 در زمان رونمایی
این ابرموشک که از فناوری خاصی بهره برده، موشکی رادارگریز است که مسیر آن می تواند بعد از شلیک تغییر می کند؛ دقیقا همان ویژگی که از جمله ضروریات انهدام یک ناو دشمن در زمان جنگ است. ضمن آنکه مانور در سرعت سرسام آور و غیرقابل پیش بینی بودن مسیر هم از دیگر ویژگی های موشک فتاح است که مزیت مهم دیگری برای آن به حساب می آید و در عین حال، توان عبور از سامانه های موشکی موجود هم از ویژگی های دیگر « فتاح-1» اعلام شده بود.

مقایسه ظاهری سرجنگی موشک‌های فتاح (بالا)، حاج قاسم (وسط) و ذوالفقار (پایین)

انهدام این موشک برای آمریکایی‌ها روی مسیر بالستیک معمولی نیز صرفا با چند مانور کوتاه و تغییر مسیر، بسیار چالشی خواهد بود، چراکه کلاهک موشک نیز از سطح مقطع بسیار کمی هم برخوردار است و با وجود پرواز در ارتفاع بالا (چند صد کیلومتری از سطح زمین)، کشف آن دیرهنگام رخ می دهد و ترکیب این مانور بالا، همراه با سرعت خارق العاده، ممکن نخواهد بود. با توجه به مدل طراحی موشک که پیشران سر جنگی دارای بردار رانش برای هدایت در خارج جو در نظر گرفته شده و بالک ها برای هدایت موشک در داخل جو، قدرت مانور بالای موشک به گونه ای خواهد بود که حتی بدون رسیدن به سرعت بالای ۱۰ ماخ نیز می تواند با چند مانور، هر موشک پدافندی - از تاد و پاتریوت نسل جدید تا ارو- را به راحتی پشت سر گذارد و اولین هدف نیز، لانچر همین سامانه ها باشد.

متخصصان ایرانی توانستند با طراحی و ساخت سرجنگی مانورپذیر «فتاح» کمک کنند تا همه سامانه‌های پدافندی دشمن از قبیل تاد، آرو، پاتریوت، اجیس، GBI، خانواده استاندارد آمریکا، گنبدآهنین، فلاخن داوود و باراک بی‌اثر شود.
رونمایی از فتاح-2 فقط پس از 5 ماه !

آبان ماه 1402 بود که فرمانده کل قوا با حضور در دانشگاه علوم و فنون هوافضای عاشورا، از آخرین دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در محل نمایشگاه دائمی این نیرو بازدید کردند. در این نمایشگاه که شامل بخش‌های موشکی، پهپادی، پدافندی و فضایی بود، دستاوردهای جدید و به‌روز شده دانشمندان و متخصصان جوان نیروی هوافضای سپاه پاسداران تحت عنوان «از ایده تا محصولِ تمام ایرانی» به نمایش گذاشته شده بود.

همزمان با حضور رهبر انقلاب اسلامی در این نمایشگاه، از موشک کروز هایپرسونیک «فتاح ۲»، سامانه پدافندی متحرک «مهران» و سامانه ارتقاء یافته «۹ دی» و هم‌چنین پهپاد «شاهد ۱۴۷» رونمایی شد.

بازدید رهبر انقلاب از موشک هایپرسونیک فتاح 2

یکی از نقاط قوت کلیدی فتاح ۲، قابلیت تغییر مسیر در میانه‌ی پرواز (Mid-course maneuverability) است که با کمک طراحی آیرودینامیکی پیشرفته و سیستم‌های کنترلی دقیق ممکن شده و توان عبور از سامانه‌های ضدموشکی مانند «پیکان»، «آرو»، «پاتریوت» و حتی «سامانه‌های ضدهایپرسونیک» را به آن می‌دهد. ضمن آنکه فتاح ۲ برخلاف موشک‌های بالستیک سنتی، به یک سر جنگی گلایدی با طراحی زاویه‌دار و پنهان‌کار (stealthy) مجهز شده که می‌تواند پس از ورود به جو، به صورت گلایدی و با مانورهای پیچیده به سمت هدف حرکت کند.

چطور می توان موشک فتاح را علیه ناوها به کار برد ؟
یکی از مهمترین موضوعات برای اثربخشی موشکهای جدید ایرانی از جمله هایپرسونیک فتاح علیه ناوهای آمریکایی، امکان کشف هدف در وسط اقیانوس است چراکه امکان پرواز آسان پهپادهای ایرانی در آن محدوده وجود ندارد. بهترین پاسخ برای این ابهام، نمونه هایی است که در گذشته روی سایر موشکهای ایرانی نصب و نتایج آن، مشخص شده است. مهمترین محصول عملیاتی شده در این زمینه، موشک "قاسم بصیر" است که نشان داد صنایع دفاعی کشورمان، برای انهدام شناورهای دشمن در اعماق دریا توسط موشکهای بالستیک و تاکتیکی، برنامه دقیقی را پیاده کرده اند. این موشک به یک سر جنگی اپتیکی مجهز است که البته سابقه این مورد هم در برخی دیگر از اعضای این سری مثل مدل خلیج فارس تکرار شده بود اما در قاسم بصیر داستان متفاوت است.

در جریان تصاویر منتشر شده از آزمایش این موشک، دقیقا یکی از موضوعات مهم و جذاب در معرفی محصول جدید صنایع دفاعی کشورمان یعنی بحث شناسایی و انتخاب میان هدف اصلی و هدف های کاذب توسط کلاهک موشک دیده می شود و این بدین معنی است که موشک مورد نظر در داخل بخش اپتیکی خود به بحث پردازش تصویر ( Image processing ) مجهز شده است.

سیستم اپتیکی مجهز به قابلیت پردازش تصویر در موشک قاسم بصیر

در این قابلیت، تصاویر از قبل تهیه شده هدف به حافظه موشک داده می شود و این پرتابه در فاز نهایی حمله اقدام به اسکن سریع موقعیت کرده و هدف مورد نظر را با جستجو محیط و انطباق آن با تصویری که از قبل در حافظه دارد، می کند. سپس روی آن قفل کرده و در این شرایط امکان انحراف با روش های موسوم به مقابله نرم مثل جنگال و امثال آن غیر ممکن خواهد بود. طبیعتا وقتی موشکی همچون قاسم بصیر که تکنولوژی آن مربوط به سالها قبلتر از رونمایی و ساخت موشک فتاح است، مجهز به چنین کلاهک مخصوصی شده است، طراحی و ساخت نمونه ای از این محصول برای نصب روی موشکهای هایپرسونیک سپاه، دور از ذهن نبوده و کاملا محتمل است.
ضمن انکه سالها قبلتر و در ۲۷ دی ۱۳۹۹ ، نیروی هوافضای سپاه پاسداران، در حالی آخرین مرحله از رزمایش موشکی پیامبر اعظم-۱۵ را اجرا کرد که در جریان آن، چند موشک بالستیک (که تصاویر منتشره، حداقل شامل قدر اف و سجیل ۲ بود)، به سمت اهدافی در شمال اقیانوس هند شلیک شدند.

لحظه شلیک و اصابت موشکهای بالستیک سپاه به هدف دریایی در سال 1399
طبق سناریو این مرحله، موشک‌های مورد نظر، انهدام ناوهای دشمن در فاصله ۱۸۰۰ کیلومتری را شبیه‌ سازی کردند و دقت آنها به حدی بود که به گفته‌ مقامات دولتی آمریکا، موشک‌های شلیک شده به یک هدف در سطح دریا اصابت کردند در حالی که در ۱۵۰ کیلومتری این هدف، ناو هواپیمابر نیمیتز حضور داشت که این تست، یک قدرت‌نمایی به نیروهای دریایی آمریکا محسوب می‌شد.
جمع آوری درس آموخته ها و ارتقاء توان موشکی و تولید محصول جدید در تقریبا 6 ماه پس از تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به خاک کشورمان و پایخ قاطع نیروهای مسلح به این تجاوز، نشان از سطح بالای پختگی و سرعت عمل بخش تحقیقات و صنعت دفاعی کشورمان در ماه های اخیر دارد و شواهد و تستهای اخیر نیز حکایت از آن دارد که نیروی هوافضا و نیروی دریایی سپاه موفق شده اند در این زمان کم، دریافت های میدانی و عملیاتی را به محصولی جدید و موثر بدل کنند که ضمن ایجاد بیشترین توان بازدارندگی، هر نوع عملیات برق آسا و تلاش غافلگیرانه علیه نیروهای مسلح و خاک کشور عزیزمان را به بهترین و شدیدترین نحو، پاسخ خواهد داد؛ انشاء الله.