نمي‌دانم پولدارها چقدر وابسته به يارانه هستند اما بسياري از مردم روي اين پول حساب كرده‌اند و نمي‌توان به راحتي بخشي از دهك‌ها را حذف كرد. بلكه دولت بايد فكر اساسي ومهم‌تري براي اين معضل داشته باشد

به گزارش حدیدنیوز، مفقود بودن راه و روشي براي حذف سه دهك به اصطلاح مرفه جامعه كه اين روزها به كانون توجه دولت و اقتصاددانان تبديل شده موجب شد كه «خوداظهاري» هم در ليست روش‌هاي دولت براي شناسايي مرفهين يارانه‌بگير جامعه قرار گيرد. محمدرضا پورابراهيمي عضو شوراي‌عالي بورس و نماينده مجلس شايد اولين فرد در بدنه كارشناسان و نمايندگان مجلس بود كه پيشنهاد داد كه مرفهين از طريق خوداظهاري نسبت به قطع يارانه‌هاي نقدي خود اقدام كنند. او در واكنش به تصميمي كه خبر از شناسايي مرفهين از طريق دارايي‌هاي بورسي‌شان مي‌داد گفته بود: «شناسايي افراد از طريق دارايي‌هاي بورسي‌شان كار صحيحي نيست. چرا كه حذف يارانه‌ها بايد در مرحله اول با خوداظهاري باشد. شناسايي دهك‌هاي پردرآمد نيازمند، بانك اطلاعاتي دقيق از ميزان درآمد افراد است.»



«بانك اطلاعاتي دقيق» كه ميزان درآمد افراد را نشان دهد دقيقا همان حلقه مفقوده‌اي است كه موجب اختلاف ميان كارشناسان شده‌است. چرا كه با وجود گروه‌هاي كارشناسي مربوطه كه دولت به كار گمارده و پايگاه اطلاعات و داده‌هاي مالي افراد، هنوز نه تنها نتيجه‌اي قطعي از شناسايي دهك‌هاي مرفه حاصل نشده بلكه سست‌پايه بودن اين اطلاعات هم بيشتر از پيش اثبات شده‌است.



دست‌خالي بودن دولت در شناسايي دقيق سه دهك مرفه اجتماع گويا به جايي رسيده كه حال آنها دست به دامان خود مرفهين شده‌اند كه اقدام به معرفي و قطع يارانه‌هاي خود كنند.



اين اقدام اما نه موردنظر كارشناسان اقتصادي ‌است و نه عملي و گره‌گشا به نظر مي‌رسد.



مرفهين هم روي يارانه حساب كرده‌اند؟



نكته اينجاست كه آيا در ميان اقشار مختلف اجتماع، مخصوصا قشر مرفه و پولدار كسي هست كه به روشني خود را متعلق به قشر بالادست جامعه و سه‌دهك مرفه بداند و راضي به «خوداظهاري» براي حذف يارانه شود؟ آنطور كه كارشناسان مي‌گويند پرداخت يارانه به تمام اقشار كشور در طول دولت دهم و همچنين شعاري نظير آوردن پول نفت بر سر سفره ايرانيان اين تصور و تفكر را به وجود آورد كه يارانه‌هاي نقدي هدفمند متعلق به تمام اقشار كشور است. اين پرداخت‌ها به نوعي موجب شد كه مرفهيني كه براي دريافت يارانه اقدام كرده بودند به هر حال روي اين پول حساب باز كنند و دست‌آخر قبض‌هاي آب، برق و گاز خود را كه پس از هدفمندي گران شده بود با آن پرداخت كنند. عزت‌‌الله يوسفيان‌ملا نماينده مجلس هم با تاكيد بر اين امر مي‌گويد: «نمي‌دانم پولدارها چقدر وابسته به يارانه هستند اما بسياري از مردم روي اين پول حساب كرده‌اند و نمي‌توان به راحتي بخشي از دهك‌ها را حذف كرد. بلكه دولت بايد فكر اساسي ومهم‌تري براي اين معضل داشته باشد. البته او تاكيد مي‌كند كه نمي‌توان دولت گذشته را به خاطر اين اقدام مجازات كرد بلكه بايد به فكر راه اصلاحي براي اين رويه بود. گفتني‌است در مناظره‌اي هم كه جمعه‌شب با موضوع حذف ثروتمندان از ليست يارانه‌بگيران در شبكه يك پخش شد حسين راغفر كارشناس اقتصادي دقيقا به همين موضوع اشاره كرد.



استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا درخصوص ناكارآمد بودن خوداظهاري با بيان اينكه عادت به دريافت يارانه از سوي دهك‌هاي بالا اشتباه دولت دهم بود گفت: «اگر فلسفه پرداخت يارانه براي مردم و مسئولان روشن مي‌شد و انتظارات اضافه تزريق نمي‌شد طبقات بالاي جامعه خود را محق به دريافت اين يارانه نمي‌دانستند و درخواست يارانه نمي‌كردند.»حسين راغفر اينطور ادامه داد: «دولت وقت اعلام مي‌كرد كه درآمد نفت را سر سفره مردم مي‌آورد و علت اصلي ايجاد تورم نيز همين اظهارات بود. اين مسئولان و دولت وقت بودند كه اطلاعات غلط را به مردم مي‌دادند و انتظارات بيهوده را در مردم ايجاد مي‌كردند چنان‌كه طبقات بالاي جامعه دريافت يارانه را حقوق فردي خودشان مي‌دانستند.» با توجه به سخنان راغفر مي‌توان اينطور در نظر گرفت كه قشر مرفهي كه در طول دو سال گذشته هر ماه يارانه دريافت كرده اكنون اين پول نقدي ماهانه را سهم خود مي‌داند و به هر روي براي آن برنامه‌ريزي دارد. با چنين وضعيتي مشخص نيست چگونه مي‌توان انتظار داشت كه مرفهين يارانه‌بگير خود، راي به قطع يارانه‌هاي نقدي ماهانه خود بدهند.



در جست‌وجوي مرفهين



راه و روشي «دقيق» براي شناسايي دهك‌هاي ثروتمند اما بزرگ‌ترين مشكل دولت و كارشناسان براي عملي كردن تصميم «حذف سه دهك از ليست يارانه‌بگيران» است. چرا كه تقريبا تمام اعضاي اقتصادي دولت يازدهم بر نبود راهي «دقيق» براي شناسايي دهك‌ها تاكيد كرده‌اند. در مناظره‌اي هم كه سخن از آن رفت جمشيد پژويان به اين امر اشاره كرد. اين كارشناس اقتصادي با تاكيد بر اينكه يارانه‌ها بايد هدفمند باشد، تصريح كرد: دليل اصلي پرداخت يارانه‌ها حمايت از گروه‌هاي كم‌درآمد است نه ثروتمند اما پرداخت اين يارانه‌ها نيازمند شناسايي‌اي قدرتمند است. وي ادامه داد: مشكل، شناسايي دهك‌هاست؛ وقتي نتوانيم درست شناسايي كنيم افرادي را كه نبايد حذف مي‌شدند حذف مي‌كنيم و افرادي را كه بايد حذف شوند در ليست نگه مي‌داريم؛ اگر داوطلبانه نسبت به حذف يارانه دهك‌ها اقدام كنند بهتر است.اظهارات اين كارشناس اقتصادي هم بار ديگر به نوعي نشان داد كه راهي «دقيق» براي شناسايي دهك‌هاي پردرآمد وجود ندارد و بايد به «خوداظهاري» يا همان اقدام داوطلبانه مرفهين اميد بست.



پرداخت يارانه به همگان مشكل‌ساز است



جعفر قادري نماينده مجلس اما در اين مناظره پرداخت يارانه نقدي به همگان را مشكل‌ساز دانست. وي با بيان اينكه ادامه اين روند پرداخت يارانه به همه مردم، اجراي قانون را با مشكل روبه‌رو مي‌كند، ادامه داد: بايد به اين نكته توجه كرد كه اين منابع جزو انفال است و بايد جهت توسعه كشور به كار گرفته شود. البته موضوعي كه در اين سوال وجود دارد بحت افراد پردرآمد است ولي علاوه بر درآمد بايد به ثروت افراد نيز توجه و بر اساس درآمد و ثروث به حذف سه دهك و رتبه‌بندي افراد اقدام كرد. اين عضو كميسيون برنامه و بودجه خاطرنشان كرد: ما بايد به‌سمت نظام مالياتي مشابه بسياري از كشورها حركت كنيم به‌نحوي كه ماليات بر مجموع درآمد خانوارهاست، و مي‌توان در يك فرصت سه‌ماهه با توجه به اطلاعات بانكي، خودرو، املاك، گردش‌هاي‌حساب و درآمدهاي دولتي و غيردولتي كه در دست داريم افراد را شناسايي و ماليات بر مجموع درآمد خانوار را انجام دهيم.وي در پايان گفت: بايد همانند همه كشورها يارانه به افراد كم‌درآمد را در دو نوع كالا پرداخت كرد، يكي كالاها با پيامد مثبت و ديگري كالاهايي كه بيشتر مورد مصرف مردم است به افراد كم‌درآمد كمك كنيم.



ردپاي يارانه پنهان!



اظهارنظر محمدحسين قديري ابيانه در اين برنامه تلويزيوني اما پيچيدگي بحث را بيشتر كرد. چرا كه او از معادله تازه‌اي به نام «يارانه‌ پنهان» براي مرفهين سخن به ميان آورد. او گفت: «يارانه را بايد به ۲ دسته نقدي و پنهان تقسيم نمود. در يارانه‌هاي نقدي مردم ماهانه ۴۵ هزارتومان از دولت دريافت مي‌كنند اما در يارانه‌هاي پنهان بيشتر دهك‌هاي ثروتمند جامعه از آن برخوردار مي‌شوند.» قديري‌ابيانه اضافه كرد: اگر يارانه دولت به احتساب هر ليتر بنزين ۲۵۰۰ تومان در نظر بگيريم به‌طور حتم هر فردي كه خودروهاي زيادي را در اختيار دارد از اين يارانه سهم زيادي را دريافت و مردم فقير امكان دريافت آنها را ندارند. بدين‌ترتيب در يارانه پنهان عمده مبالغ مردم فقير در جيب ثروتمندان جامعه قرار مي‌گيرد.اين اظهارنظر نشان داد كه دولت در كنار كلنجار با مرفهين براي انصراف از دريافت يارانه نقدي بايد چالش‌هايي هم بر سر حذف يارانه‌هاي پنهان داشته باشد. يارانه‌هايي كه قطعا نمي‌توان با خوداظهاري و اقدامات داوطلبانه دست به قطع آن زد.



دولت و تصميم سخت حذف سه دهك مرفه



احمد ميدري معاون رفاه وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي هم در برنامه مناظره از بانك‌هاي اطلاعاتي گوناگون كشور به خاطر ضعف در عملكرد خود و روي آوردن دولت به خوداظهاري انتقاد كرد. او اينطور گفت: «با بانك‌هاي اطلاعاتي كه در ايران داريم، نمي‌توانيم گروه‌هاي درآمدي را مشخص كنيم و حذف يارانه برخي دهك‌ها نمي‌تواند دقيق باشد، به‌عنوان مثال از ليست ۲۱ هزار نفري تجار كه در گمرك با گردش‌هاي مالي بالا موجود است، برخي از افراد تحت پوشش كميته امداد هستند و زماني كه مميز مالياتي براي شناسايي مي‌رود، متوجه مي‌شود كه فلان تاجر يك فقير مستمند است كه اگر بدون در نظر گرفتن آنها، حذف دهك‌ها را انجام دهيم، اين قبيل افراد هم از ليست حذف مي‌شوند.»





نمي‌توان هدفمندي را با خطا پيش برد



از سوي ديگر تداوم چنين راه و روشي در پرداخت يارانه‌هاي نقدي و مراحل اجرايي قانون هدفمندي يارانه‌ها از ديگر چالش‌هاي دولت يازدهم است. جمشيد پژويان با تاكيد بر همين موضوع گفت: «اگر خطايي در اجراي قانون صورت گرفته نمي‌توان ادامه آن را با همان خطا به پيش برد.» از سوي ديگر ميدري اضافه كرد: هيچ كشوري در دنيا يارانه به همه مردم نداده است وقتي شما از اجراي اين قانون به اين شيوه حمايت مي‌كرديد بايد فكر مي‌كرديد كه به اينجا مي‌رسد.همچنين جعفر قادري در ادامه مناظره تلويزيوني حذف سه دهك پر درآمد كشور با بيان اينكه حذف يارانه ايرانيان خارج از كشور كار درستي نيست و كسي نيز نگفته است كه اين كار انجام شود، اظهار داشت: بهترين روش براي جبران كسري اين است كه درآمد و ثروت مردم را شناسايي كنيم نه اينكه تنها درآمد را مد نظر قرار دهيم. به هر روي و با وجود بحث‌ها و چالش‌هاي شديد كارشناسان بر سر راه و روش حذف سه دهك ثروتمند اما هنوز گشايشي در اين امر ايجاد نشده و دم‌دست‌ترين تصميم همان خوداظهاري و قطع داوطلبانه يارانه‌ها از سوي خود مرفهين است. آن هم مرفهيني كه به نظر نمي‌آيد حقيقتا خود را جزو قشر پولدار كشور و بي‌نياز از دريافت يارانه‌هاي نقدي تصور كنند.