پايگاه خبری تحليلی حديد نيوز 17 خرداد 1401 ساعت 13:20 http://www.hadidnews.com/report/37277/ذینفعان-ارزی-بازار-۴-درصدی-ها-اختیار-دلالان -------------------------------------------------- عنوان : ذینفعان ارزی! | بازار ۴ درصدی‌ها در اختیار دلالان ارزی -------------------------------------------------- بازار غیررسمی و سیاه ارز با وجود سهم بسیار اندکی که در کل بازار ارز کشور دارد، همواره با شگردهای مختلف صدای بلندی داشته است. دلالانی که به طور عمده به ذینفعان بزرگ‌تری وصل هستند، سعی می‌کنند تا با استفاده از فضای روانی، قیمت ارز را بالا نگه‌دارند و مردم را برای خرید ارز ترغیب کنند. متن : به گزارش خبر24، این درحالی است که در شرایط خاصی همانند هفته های اخیر و با بهانه هایی مانند طولانی شدن مذاکرات برجام، فعالیت دلالان و واسطه های ارزی بیشتر می شود. اما با نگاهی دقیق به سازوکارهای بازار ارز کشور مشخص می شود که بازار آزاد و غیررسمی، سهمی کمتر از پنج درصد در تأمین نیازهای ارزی کشور دارد و بیش از ۹۵ درصد ارز مورد نیاز از طریق سامانه های رسمی و کانال های طراحی شده تأمین می شود. بدین ترتیب قیمت واقعی ارز، همان نرخی است که درسامانه های رسمی اعلام می شود. براساس اطلاعات سامانه سنا روز گذشته قیمت خرید هر دلار امریکا ۲۶ هزار و ۲۲ تومان و فروش آن ۲۶ هزار و ۲۸۴ تومان و نرخ خرید هر یورو ۲۸ هزار و ۲۲۹ تومان و فروش آن ۲۸ هزار و ۵۱۳ تومان اعلام شده است. میانگین قیمت فروش دلار امریکا نیز دراین سامانه ۲۵ هزار و ۷۱۶ تومان و متوسط قیمت ماهانه این ارز ۲۵ هزار و ۶۷۴ تومان درج شده است. این درحالی است که درکانال های تلگرامی و فضای مجازی نرخ هایی به مراتب بالاتر برای ارز اعلام می شود به طوری که طی روزهای اخیر دلالان بهای دلار را بیش از ۳۱ هزارتومان اعلام می کنند. ولی به راستی نرخ هایی که در بازار غیررسمی اعلام می شود، تا چه حد درکلیت بازار ارز تأثیرگذار است و بدین ترتیب چه سیگنالی از این بازار غیررسمی به سایر بازارها ارسال می شود؟ دراین میان شاهد یک تضاد جدی میان آنچه دلالان سعی درجا انداختن آن دارند با آنچه دربازار رسمی ارز درجریان است، وجود دارد. همان گونه که اشاره شد، در شرایطی که دلالان و واسطه ها آینده ای تیره و تار و رو به صعود برای ارز پیش بینی می کنند؛ اطلاعات رسمی از بازار ارز حاکی از آرامشی قابل اتکاست. به طوری که عرضه ارز در سامانه نیما به عنوان مهمترین و اصلی ترین سامانه برای تأمین ارز مورد نیاز واردات کشور، از ابتدای سال تاکنون رشد بیش از ۱۰۰ درصدی داشته است. در سال گذشته نیز با افزایش درآمدهای ارزی دولت از نیمه دوم سال در مجموع شاهد رشد ۵۷ درصدی عرضه ارز در این سال بودیم و از ابتدای امسال تاکنون هم با نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار عرضه، روند صعودی عرضه ارز ادامه داشته است. ازسوی دیگر در بسیاری از دوره ها، ارز عرضه شده در سامانه های رسمی نیما و بازار متشکل ارزی بیش از تقاضا بوده است و با مازاد ارز مواجه شده است. طبق گفته رئیس کل بانک مرکزی سال گذشته ۱.۶ میلیارد دلار و ۲ میلیارد دلار معادل یورویی در بازار متشکل ارزی معامله شده است. همچنین در دو ماه ابتدایی سال جاری، در سامانه نیما ۴.۳ میلیارد دلار ارز معامله شد که در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته در همین دو ماهه اول سال صد در صد از رشد معاملات برخوردار بوده است. نکته مهم دیگری که معادلات دلالان را به هم ریخته خارج شدن ارز از سبد سرمایه گذاری مردم است. درحالی که در سال های گذشته بسیاری از سرمایه گذاران برای کسب سود یا حفظ ارزش دارایی های خود ارز خریداری می کردند، اما با افت شدید بازدهی این بازار، کمتر خریداری با هدف سرمایه گذاری دراین بازار دیده می شود. در سال گذشته ارز در جدول بازدهی میان بازارهای سرمایه گذاری در رتبه های آخر قرار گرفت و به همین دلیل دیگر اقبالی برای خرید و نگهداری ارز درمیان مردم وجود ندارد. ضمن اینکه ابلاغ قانون اصلاح شده مبارزه با قاچاق کالا و ارز که خرید و نگهداری ارز خارج از شبکه رسمی را به عنوان قاچاق معرفی کرده است، ریسک ورود به این بازار را افزایش داده است. چگونگی کشف قیمت ارز درحالی که در بازار غیررسمی نرخ ارز توسط دلالان بزرگ و ذینفعان این بازار تعیین و در کانال های مجازی اعلام می شود، کشف قیمت ارز رسمی در سامانه نیما و بازار متشکل ارزی در حال حاضر توسط مکانیسم بازار اتفاق می افتد. درواقع از سال ۱۳۹۷ و به دنبال ایجاد شرایط خاص در کشور به دلیل بازگشت تحریم های اقتصادی علیه ایران، بانک مرکزی برای ایجاد فرایندهای لازم به منظور تأمین و تخصیص به موقع منابع و مصارف ارزی، به ایجاد سامانه ها و بسترها از جمله سامانه یکپارچه نظام معاملات ارزی (نیما) اقدام کرد. سامانه ای که درآن کشف قیمت نیز بر مبنای مکانیسم عرضه و تقاضا صورت می گیرد و بدین ترتیب بانک مرکزی دخالتی در تعیین نرخ ارز ندارد. در سامانه نیما مکانیسم کشف قیمت بر اساس توافق طرفین و سازوکارعرضه و تقاضاست، فرایند سامانه نیما به نحوی است که صادرکننده بر اساس قیمت های پیشنهادی می تواند یکی از گزینه ها را انتخاب کند. این فرایند کاملاً شفاف بوده و هیچ گونه دخالتی در پیشنهاد نرخ یا انتخاب آن وجود ندارد. در واقع ساز و کار بازار بر سامانه نیما حاکم است و در این فرایند، بانک مرکزی از طریق اعمال سقف یا کف قیمتی دخالت نمی کند. ازسوی دیگر، صرافی ها یا بانک ها به عنوان کارگزاران سامانه نیما ارزهای خریداری شده از صادرکنندگان را با یک حاشیه سود تعیین شده برای تأمین نیازهای وارداتی به واردکنندگان می فروشند. در فروش ارز به واردکنندگان نیز کارگزاران بازار موظف هستند با توجه به نرخ خریداری و حاشیه سود اقدام کنند. با توجه به اینکه بانک ها و صرافی ها ارز را برای واردکنندگان خریداری می کنند، بنابراین پیشنهادهای نرخ خرید ارز به صادرکنندگان از طرف واردگنندگان به صرافی ها و بانک ها داده می شود و در صورتی که نرخ پیشنهادی صادرکنندگان بیش از نرخ پیشنهادی واردکننده باشد، معامله شکل نخواهد گرفت. واردکنندگان متناسب با شرایط تولیدی و نرخ بازار تصمیم به خرید ارز می گیرند و درصورتی که ارز گران تر از قیمت قابل فروش کالا باشد یا هزینه تمام شده را افزایش دهد، طبیعتاً اقدامی برای خرید ارز نخواهند کرد. بدین ترتیب در دوره هایی که شاهد کاهش قیمت ارز در سامانه نیما هستیم، درواقع خریداران خواستار خرید با نرخ های پایین تری هستند که این نرخ ها نیز ناشی از تحلیل آنها از آینده بازار است. ۹۰ درصد از کل معاملات و تراکنش های بازار ارز کشور در سامانه نیما انجام می شود. برای تأمین نیازهای وارداتی کشور، حواله های ارزی عرضه شده در سامانه نیما به واردکنندگان فروخته می شود. لذا نرخ مؤثر ارز در اقتصاد کشور، میانگین موزون نرخ معاملات در سامانه نیما است. قبل از سال ۱۳۹۷ تنها عرضه کننده اسکناس اقتصاد کشور، بانک مرکزی بوده است. اما از سال ۱۳۹۷ و پس از اتخاذ سیاست های جدید و تشویق صادرکنندگان به برگشت ارز حاصل از صادرات خود به صورت اسکناس بویژه در تجارت با کشورهای همسایه، ورودی اسکناس از این محل بشدت افزایش پیدا کرده است. لذا دیگر بانک مرکزی تنها عرضه کننده نیست، بلکه صادرکنندگان عرضه کنندگان اصلی اسکناس کشور هستند. نرخ واقعی ارز اسکناس کجا کشف می شود در کنار نرخ رسمی ارز، کشف نرخ اسکناس نیز با سامانه دیگری که توسط بانک مرکزی راه اندازی شده، انجام می شود. بازار متشکل ارزی برای ساماندهی و ایجاد بسترهای مناسب برای عرضه مطلوب اسکناس توسط صادرکنندگان، از آبان ۱۳۹۸ کار خود را آغاز کرده است، کارگزاران بازار که همان بانک ها و صرافی ها هستند، ارز را از صادرکنندگان خریداری و به صورت اسکناس و در سرفصل های مشخص و تعیین شده در این بازار به فروش می رسانند. صادرکنندگان ارز اسکناس خود را به بانک ها و صرافی ها می فروشند و بانک ها و صادرکنندگان نیز ارز اسکناس را در بازار متشکل که مکانیسم بازار در آن حاکم است به فروش می رسانند. در بازار متشکل ارزی، خریداران و فروشندگان ارز اسکناس، قیمت های پیشنهادی را ارائه و براساس مکانیسم تطابق خرید و فروش و معامله در بازار اتفاق می افتد. بدین ترتیب برخلاف گذشته که گفته می شد، نرخ اسکناس ارز در آن سوی مرزها و بازارهایی مثل سلیمانیه و هرات تعیین می شود، کشف قیمت اسکناس هم به سامانه ای شفاف و شیشه ای سپرده شده است. با محول کردن تأمین ارز تمام نیازهای ارزی ۲۵ گانه به سامانه برخط بازارمتشکل ارز، حتی نیازهای خرد ارزی نیز به صورت سیستمی و رسمی تأمین می شود و دیگر نیازی به مراجعه متقاضیان به بازارغیررسمی نیست؛ اقدامی که باعث کمرنگی بیشتر بازار غیررسمی در کشور شده است./ ایران